Temel Sanat ve Tasarım Eğitimi - Çıkmış Sorular
Temel Sanat ve Tasarım Eğitimi - Çıkmış Sorular
Ünite 1
Anti-Estetik Kavramı
- Aşağıdaki sanat akımlarından hangisi II. Dünya Savaşı sonrasında geçerli olan “post painterly” (geç resimsel) anlayışa karşıt olarak Avrupa’da ortaya çıkmış bir akımdır?
- A-) Realizm
- B-) Kinetik art
- C-) Pop art
- Cevap D-) Op-art
- E-) Romantizm
Açıklama: Ünite 1’de ‘Çağdaş Sanat ve Anti-Estetik Kavramı’ başlığı altında, geleneksel sanat pratiklerini estetikle ilişkilendiren bir grup sanatçının anti-estetik kavramı ekseninde bir araya gelerek farklı bir sanat anlayışı sergilediği belirtilir. Anti-estetik, biçimsel güzellik anlayışından uzaklaşmayı ve estetik olmayan sanatsal karşılaşmalar üretmeyi içerir. Pop Sanat, modernizm sonrası ortaya çıkmış olsa da, anti-estetik kavramı genellikle daha çok kavramsal sanat ve performans sanatı bağlamında geleneksel estetiğe karşıt olarak gelişen yaklaşımları ifade eder.
Duygusal Teori (Dışavurum)
- Antik Yunan’da ‘temizleme, arındırma’ anlamlarını taşıyan ve Aristoteles tarafından, seyircide bastırılmış duyguların serbest bırakılması olarak yorumlanan kavrama “———-“ denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
A) katharsis
B) estetik
C) mimesis
D) propaganda
E) anti-estetik- Cevap A-) katharsis
- B-) estetik
- C-) mimesis
- D-) propaganda
- E-) anti-estetik
Açıklama: Metinde sanat teorilerinden ‘Dışavurum Olarak Sanat’ başlığı altında, sanatın tam anlamıyla duyguları yüzeye çıkarmakla ilgili olduğu belirtilir. Ayrıca, Aristoteles’in felsefi tartışmalarına dayanan ve seyircide bastırılmış duyguların serbest bırakılması olarak yorumlanan kavram ‘katharsis’tir. Bu kavram, genellikle dışavurum teorileri bağlamında veya tragedya teorisinde öne çıkar. Metinde bu kavram Aristoteles’e atfedilerek Antik Yunan’daki ‘temizleme, arındırma’ anlamına gelen terim sorulmaktadır.
Estetik Kavramı
- Antik Yunan’da ‘temizleme, arındırma’ anlamlarını taşıyan ve Aristoteles tarafından, seyircide bastırılmış duyguların serbest bırakılması olarak yorumlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Anti- estetik
- B-) Estetik
- Cevap C-) Katharsis
- D-) Propaganda
- E-) Mimesis
Açıklama: Antik çağlarda ortaya çıkan ve Aristo tarafından da yorumlanan ‘Katharsis’ kavramı, seyircide bastırılmış duyguların serbest bırakılması, yani arınma anlamlarını taşır. Bu kavram, estetik deneyim ilişkisi bağlamında incelenmiştir.
Estetik Kavramı Tanımı
- İlk olarak Alexander Baumgarten tarafından, duyular aracılığıyla idrak etme ve duyusal bilgiye atıfta bulunmak için felsefi bir sistemin içinde kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Biçimcilik
- Cevap B-) Estetik
- C-) Mimesis
- D-) Katharsis
- E-) Anti-estetik
Açıklama: Estetik terimi ilk olarak on sekizinci yüzyılda filozof Alexander Baumgarten tarafından duyular aracılığıyla idrak etme ve duyusal bilgiye atıfta bulunmak için felsefi bir sistemin içinde kullanılmıştır. (Ünite 1, Sayfa 2: Sanat ve Tasarımda Estetik)
Estetik Kavramının Tanımı
- İlk olarak Alexander Baumgarten tarafından, duyular aracılığıyla idrak etme ve duyusal bilgiye atıfta bulunmak için felsefi bir sistemin içinde kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mimesis
B) Estetik
C) Katharsis
D) Anti-estetik
E) Biçimcilik- A-) Mimesis
- Cevap B-) Estetik
- C-) Katharsis
- D-) Anti-estetik
- E-) Biçimcilik
Açıklama: Metinde ‘Sanat ve Tasarımda Estetik’ başlığı altında, ‘Estetik’ teriminin ilk olarak on sekizinci yüzyılda filozof Alexander Baumgarten tarafından duyular aracılığıyla idrak etme ve duyusal bilgiye atıfta bulunmak için felsefi bir sistemin içinde kullanıldığı açıkça belirtilmektedir.
Sanat Kuramları
- Umberto Eco’nun, izleyicinin sınırsız yorum yapabilme özgürlüğüne sahip olduğunu söylediği sanat eseri aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
- Cevap A-) Açık yapıt
- B-) Katharsis
- C-) Kapalı metin
- D-) Dışavurum
- E-) Mimesis
Açıklama: Metinde Umberto Eco’dan bahsedilmemektedir. Ancak, Dışavurum teorisi, sanatçının duygularını ifade ettiğini iddia eder. Biçimcilik ise eserin çizgi, şekil, renk gibi biçimsel niteliklerine odaklanır. Temsil teorisi ise eserin gerçeği taklit etmesine odaklanır. Metinde sınırsız yorum özgürlüğü ile ilişkilendirilen spesifik bir teori/sanatçı yoktur. Ancak estetik deneyim teorisi, izleyicinin zihinsel eylemini vurgular. Metinde bu özel sorunun cevabını doğrudan destekleyen bir ifade bulunmamaktadır. Ancak, görsel iletişim bağlamında grafik tasarımın pazarlama ile olan ilişkisi arasında ‘Algı ve İkna’nın olduğu belirtilmiştir (Ünite 1, Sayfa 2).
- Rus yazar Tolstoy’un tanımlamaya yönelik çalıştığı ve katkı sağladığı sanat teorisi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Biçimcilik
- B-) Katharsis
- C-) Ontolojik sanat teorisi
- D-) Taklit ve temsil
- Cevap E-) Dışavurum
Açıklama: Metinde, ‘daha sonra (Robinson) eserlerinde sanatın özüne ilişkin yaptığı en ilginç vurgu, sanatın kendini ifade etme eylemi olduğu konusundaki düşüncesiydi’ ifadesi geçmektedir. Tolstoy’un sanat teorisinin, sanatçının duygularını ifade etme eylemine odaklanan sanatçı merkezli dışavurum teorisine yakın olduğu düşünülebilir. Dışavurum teorisi, sanatın tam anlamıyla duyguları yüzeye çıkarmakla ilgili olduğunu iddia eder. Tolstoy’un teorisi, 19. yüzyılın sonlarında sanatın duygusal içeriğine odaklanan eserleriyle tanınan bir dışavurum teorisi olarak kabul edilir.
Sanat Teorileri
- Rus yazar Tolstoy’un tanımlamaya yönelik çalıştığı ve katkı sağladığı sanat teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Taklit ve temsil
B) Katharsis
C) Ontolojik sanat teorisi
D) Dışavurum
E) Biçimcilik- A-) Taklit ve temsil
- B-) Katharsis
- C-) Ontolojik sanat teorisi
- Cevap D-) Dışavurum
- E-) Biçimcilik
Açıklama: Metinde, genel olarak dört temel kategoride incelenen sanat kuramları (temsil ve taklit teorisi, dışavurum teorisi, biçimcilik ve estetik deneyim teorisi) sıralanmıştır. Rus yazar Tolstoy’un, sanatın temel işlevinin, sanatçının hissettiği duyguları alıcıya iletmek olduğu yönündeki görüşü, yani duyguların yüzeye çıkarılması, ‘Dışavurum’ teorisiyle (İfade Teorisi) doğrudan ilişkilidir.
- Sanatı tanımlamak için üretilen sanat teorileri arasında aşağıda sunulanlardan hangisi Platon ve Aristoteles’e atfedilir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Taklit ve temsil kuramı
- B-) Dışavurum
- C-) Estetik deneyim
- D-) Biçimcilik
- E-) Performans sanatları
Açıklama: Platon ve Aristoteles’e atfedilen sanat teorisi, geleneksel olarak ‘Taklit Teorisi’dir. Metinde, ‘Taklit veya Temsil Olarak Sanat’ başlığı altında, bu teorinin günümüzde en eski sanat teorisi olarak kabul edildiği belirtilir. Platon ve Aristoteles’in felsefi tartışmalarının temeli olan mimesis kavramı, bu teoriye dayanır.
Sanat ve Zanaat Ayrımı
- Zanaat kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Zanaatlar el becerisi ile ilgilidir.
B) Zanaat ve sanat kavramları günümüzde bile eş anlamlı olarak kullanılır.
C) Sanat Kant’a göre özgürdür fakat zanaat ise ticari olduğu için alıcısına ve dolayısıyla pazara bağlıdır ve özgür değildir.
D) Antik Yunan’da şiir, resim, müzik ve benzerlerini genellikle “sanat” veya “zanaat” olarak tercüme edilen technē kavramı ile tanımlanmıştır.
E) Rönesans boyunca, güzel sanatlar zanaat olarak ya da en azından el sanatlarına benzer şekilde kabul edilmiştir. (2 kez soruldu)- A-) Zanaatlar el becerisi ile ilgilidir.
- Cevap B-) Zanaat ve sanat kavramları günümüzde bile eş anlamlı olarak kullanılır.
- C-) Sanat Kant’a göre özgürdür fakat zanaat ise ticari olduğu için alıcısına ve dolayısıyla pazara bağlıdır ve özgür değildir.
- D-) Antik Yunan’da şiir, resim, müzik ve benzerlerini genellikle “sanat” veya “zanaat” olarak tercüme edilen technē kavramı ile tanımlanmıştır.
- E-) Rönesans boyunca, güzel sanatlar zanaat olarak ya da en azından el sanatlarına benzer şekilde kabul edilmiştir.
Açıklama: İfade B seçeneği yanlıştır. Metne göre, sanatın zanaattan ayrılan tarafları düşünülse de, Avrupa’da Rönesans boyunca, güzel sanatlar zanaat olarak ya da en azından el sanatlarına benzer şekilde kabul edilmiştir. Ayrıca 18. yüzyılla birlikte düşünürler sanatı ayrıcalıklı bir konuma yerleştirerek zanaattan ayırmaya başlamışlardır. Kant’a göre sanat özgürdür, ancak metinde Kant’ın sanat-zanaat ayrımı hakkındaki spesifik görüşlerine dair detaylı bir ifade bulunmamaktadır. Ancak D ve E şıklarındaki bilgiler (Technē ve Rönesans sonrası ayrımın gelişmeye başlaması) metinle uyumludur. B seçeneği yanlıştır çünkü metinde Rönesans sonrası ayrımın başladığı belirtilmektedir, bu da günümüzde bile eş anlamlı kullanılmadığını gösterir.
- Aşağıdaki dönemlerden hangisinin sonrasında Avrupa’da zanaat ve sanat arasındaki ayrım gelişmeye başlamış ve daha belirgin hale gelmiştir?
- A-) Gotik Dönem
- B-) Antik Yunan
- Cevap C-) Rönesans
- D-) Antik Çağ
- E-) Antik Roma
Açıklama: Metinde, ‘Sanat ve Zanaat Arasındaki Ayrım’ başlığı altında, ‘Avrupa’da Rönesans sonrası, zanaat ve sanat arasındaki ayrım gelişmeye başlamıştır.’ ifadesi bulunmaktadır. Bu ayrımın itici güçlerinin sanatın kurumsallaşması ve ticari pazarını oluşturması olduğu belirtilmiştir.
Taklit Teorisi
- Bir sanatçının başka bir sanatçının eserini birebir taklit etmesine yani bir kopya üretmesine ne ad verilir? (3 kez soruldu)
- Cevap A-) Reprodüksiyon
- B-) Mimesis
- C-) Katharsis
- D-) Dışavurum
- E-) Estetik benzerlik
Açıklama: Bir sanat eserini birebir kopyalamak, yani onu taklit etmekle karıştırmamak gerekmektedir. Taklit teorisi günümüzde en eski sanat teorisi olarak kabul edilmektedir. Ancak bir sanat eserini birebir kopyalamak ‘taklit etme’ anlamına gelir, bu da sanat teorisi bağlamında özel bir terim değildir; bu, basit kopyalama eylemidir. Sorunun bağlamında, sanat eserini birebir kopyalama eylemine verilen özel bir ad metinde açıkça belirtilmemiştir, ancak ‘taklit’ kavramının temelini oluşturur. Eğer soru, bir sanat eserini birebir kopyalamanın kendisini kastetmekteyse, bu basitçe ‘Taklit’ olarak anılabilir, ancak metinde ‘taklit teorisi’nden bahsedilirken, kopyalama eylemi buna indirgenmemesi gerektiği belirtilir. En yakın kavram ‘Taklit’tir.
Taklit/Temsil Teorisi
- Bir sanatçının bir kopya üretmesine yani başka bir sanatçının eserini birebir taklit etmesine “———-“ denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
A) Mimesis
B) Dışavurum
C) Estetik benzerlik
D) Reprodüksiyon
E) Katharsis- A-) Mimesis
- B-) Dışavurum
- C-) Estetik benzerlik
- Cevap D-) Reprodüksiyon
- E-) Katharsis
Açıklama: Metinde ‘Taklit veya Temsil Olarak Sanat’ başlığı altında, Yunanca ‘mimesis’ kelimesinin Türkçe tercümesi olan ‘taklit’ kelimesinin, eserin birebir kopyalanması yani onu taklit etmekle karıştırılmaması gerektiği belirtilir. Bir sanat eserini birebir kopyalamak ‘taklit’ veya daha teknik anlamda ‘reprodüksiyon’ ile ilişkilidir. Mimesis ise daha geniş bir temsil kavramını içerir. Bu bağlamda, bir kopya üretilmesi eylemi en doğru şekilde ‘Reprodüksiyon’ ile tamamlanır.
Ünite 2
Endüstriyel Tasarım Tarihi
- Endüstriyel tasarım, tarihsel süreç içinde bazı sanat ve tasarım hareketlerinden etkilenmiştir.
Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi bu akımlardan biridir?
A) Fütürizm
B) Romantizm
C) Bauhaus
D) Pop Art
E) Kübizm- A-) Fütürizm
- B-) Romantizm
- Cevap C-) Bauhaus
- D-) Pop Art
- E-) Kübizm
Açıklama: Metinde Endüstriyel Tasarımın tarihsel süreçte etkilendiği akımlar listelenmiştir: The Arts & Crafts Movement, Art Nouveau, De Stijl, Bauhaus, Art Deco ve Postmodernizm. Bu listede Fütürizm (De Stijl ile ilişkili) de yer almaktadır, ancak seçeneklerde Bauhaus, Art Nouveau ve Art Deco gibi daha doğrudan belirtilen akımlar mevcuttur. Bauhaus, endüstri sorunlarına çözüm arayan, mimari, tasarım ve sanat alanında etkin bir üretim merkezi olarak kurulmuştur.
Grafik Tasarım İlkeleri
- Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarımın aşamalarından biri değildir? (3 kez soruldu)
- A-) Bilgi toplama
- B-) Yaratıcılık ve buluş süreci
- Cevap C-) Çerçeveleme
- D-) Çözüm bulma
- E-) Problem tanımı
Açıklama: Ünite 2’de grafik tasarım süreçlerinin beş temel ilkesi Denge, Orantı ve görsel hiyerarşi, Görsel devamlılık, Bütünlük ve Vurgulama olarak belirtilmiştir. Bu ilkeler arasında yer almayan bir seçenek aranmaktadır. Tanıtımda geçen diğer kavramlar (Tasarım Odaklı Düşünme Süreci, İletişim gibi) bu temel ilkeler listesinde yer almaz.
Mimari Tasarım Akımları
- Mimaride “hareket” duygusu kazandıran, keskin kenarları olan girinti çıkıntılar, oval, geometrik hatlardan oluşan, geleneksellik karşıtı dinamik, iddialı tasarımlardır, doğa dostu bir anlayışa sahiptir, yapısal özellikleri/formları doğaya uyumludur. Yukarıda tanımlanan mimari anlayış aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
- A-) Minimalizm
- B-) Popülizm
- C-) Postmodernizm
- Cevap D-) Fütürizm
- E-) Kübizm
Açıklama: Tanım, Art Nouveau akımını (özellikle tasarımda kullanılan denge biçimi) tarif etmektedir: ‘Radyal denge ağırlıklı olarak geleneksel ve dekoratif sanatlarda kendisini sıkça gösterir.’ Ancak soruda bahsedilen ‘doğa dostu bir anlayışa sahip’ ve ‘keskin kenarları olan girinti çıkıntılar, oval, geometrik hatlardan oluşan, geleneksellik karşıtı dinamik, iddialı tasarımlar’ ifadesi, Art Nouveau’nun radyal denge ile ilişkilendirilmesine rağmen, daha çok çağdaş mimari yaklaşımlara (örneğin organik mimari) da gönderme yapmaktadır. Metinde Art Nouveau’nun radyal dengeyi kullandığı belirtilmekle birlikte, sorunun bütününe en uygun düşen kavram, genellikle Art Nouveau’nun dinamik ve dekoratif yapısıyla ilişkilidir. (Ünite 7, Sayfa 1: Radyal Denge)
Mimari Tasarım Kategorileri
- Vitruvius’a göre aşağıdakilerden hangisi bir mimari yapıyı belirleyen temel kategorilerden biridir?
- A-) Büyüklük, gösterişlilik
- Cevap B-) Kullanışlılık, rahatlık
- C-) Fonksiyonellik ve gösterişlilik
- D-) Teknolojik karakterler
- E-) Geleneksellik
Açıklama: Vitruvius’a göre bir mimari yapıyı belirleyen temel kategoriler Kalıcılık (Firmatias), Kullanışlılık (Utilitas) ve Güzellik (Venustas)’tir. (Ünite 2, Sayfa 3: Mimari Tasarım)
Moda Tasarımı Tanımı
- Tüketim kültürünün geliştirdiği, beslediği, sosyolojik/kültürel değişimler üzerine konumlandırdığı ve tüketim alanlarına yayılmış giyimden, yaşam tarzından, insanlar arasındaki davranış/etkileşim biçimlerinden, eğitim ve tüm sosyal iletişimi kapsayan olguya ———.denir. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) Popülizm
- B-) İletişim
- C-) Görsel imge
- D-) Akım
- Cevap E-) Moda
Açıklama: Paragrafta boş bırakılan yer, Moda kavramının tanımını içermektedir. Ünite 2 özetine göre, ‘Moda kavramı, tüketim kültürünün geliştirdiği, beslediği, sosyolojik/kültürel değişimler üzerine konumlandırdığı ve tüketim alanlarına yayılmış giyimden, yaşam tarzından, insanlar arasındaki davranış/etkileşim biçimlerinden, eğitim ve tüm sosyal iletişimi kapsayan bir olgudur.’ Bu olguya ‘Moda’ denir.
Postmodern Sanat
- Aşağıdaki kavramlardan hangisi pratikte Dada ve Neo-Dada ile özdeşleştirilir?
- A-) Duyusal güzellik
- B-) Öykünmeci sanat
- C-) Saf sanat
- Cevap D-) Anti-estetik
- E-) Biçimci-estetik
Açıklama: Metinde, ‘Kolaj Teknikleri ve Hazır Nesne Kullanımı’ başlığı altında, Kolaj çalışmalarının Kübizm, Dada ve sonrasında Pop sanat içinde yer bularak farklı yönlerde uygulamalara dönüştüğü belirtilir. Dada, sanat tarihinde önemli bir akımdır ve bu bağlamda Dada ile özdeşleştirilen kavramlar ortaya çıkmıştır.
Tasarım Kavramı
- Aşağıdakilerden hangisi tasarım kavramının tanımıdır?
A) Bir model üzerinde gerçekleştirilen estetik uygulamalardır.
B) Yeni bir ürün oluşturmak amacıyla zihinde canlandırılarak gerçekleştirilen, biçimsel estetik problemleri araştırma ve çözme eylemidir.
C) Modelden bir kalıp oluşturma eylemidir.
D) Tasarlanmış modelleri yüzey üzerine aktarma pratiğidir.
E) Bilişsel estetik bir süreçtir.- A-) Bir model üzerinde gerçekleştirilen estetik uygulamalardır.
- Cevap B-) Yeni bir ürün oluşturmak amacıyla zihinde canlandırılarak gerçekleştirilen, biçimsel estetik problemleri araştırma ve çözme eylemidir.
- C-) Modelden bir kalıp oluşturma eylemidir.
- D-) Tasarlanmış modelleri yüzey üzerine aktarma pratiğidir.
- E-) Bilişsel estetik bir süreçtir.
Açıklama: Metinde ‘Tasarım Kavramına Giriş’ başlığı altında tasarım; ‘yeni bir ürün oluşturmak amacıyla zihinde canlandırılarak gerçekleştirilen, biçimsel estetik problemleri araştırma ve çözme eylemi’ olarak tanımlanmıştır. Diğer seçenekler ise tasarımın aşamalarını, özelliklerini veya sonuçlarını tanımlamaktadır.
- Aşağıdakilerden hangisi tasarım kavramının en kapsamlı tanımıdır?
- A-) Modelden bir kalıp oluşturma eylemidir.
- Cevap B-) Yeni bir ürün oluşturmak amacıyla zihinde canlandırılarak gerçekleştirilen, biçimsel estetik problemleri araştırma ve çözme eylemidir.
- C-) Tasarlanmış modelleri yüzey üzerine aktarma pratiğidir.
- D-) Bilişsel tekrar eden döngüsel bir süreçtir.
- E-) Bir model üzerinde gerçekleştirilen teknik uygulamalardır.
Açıklama: Metinde, ‘Tasarım Kavramına Giriş’ başlığı altında tasarımın temel karakteristik özelliklerinden bahsedilmektedir. En kapsamlı tanım, tasarımın hem nihai ürün hem de yaratıcılığı yaratan bir süreç olmasıdır: “Tasarım, mevcut bilgi ve düşüncenin planlı ve yenilikçi bir şekilde kullanılmasını sağlayan hem nihai ürün olarak hem de yaratıcılığı yaratan bir süreçtir.”
Tasarım Odaklı Düşünme
- Aşağıdakilerden hangisi tasarım odaklı düşünme süreçlerinden biri değildir? (2 kez soruldu)
- A-) Test etme
- B-) Empati
- C-) Prototip oluşturma
- D-) Tanımlama
- Cevap E-) Algı
Açıklama: Tasarım Odaklı Düşünme (Design Thinking) süreçleri: Empati, Tanımlama, Fikir Edinme, Prototip Oluşturma ve Test Etme’dir. Metinde bu dört aşama açıkça belirtilmiştir. Bu aşamalardan biri olmayan bir seçenek doğru cevaptır. Şıklar verilmediği için, metinde geçen aşamalar dışında kalan her şey doğru cevap olabilir. (Ünite 2, Sayfa 1: Tasarım Odaklı Düşünme Süreci)
Tasarım Süreci Aşamaları
- Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarımın aşamalarından biri değildir?
A) Problem tanımı
B) Çözüm bulma
C) Çerçeveleme
D) Bilgi toplama
E) Yaratıcılık ve buluş süreci- A-) Problem tanımı
- B-) Çözüm bulma
- Cevap C-) Çerçeveleme
- D-) Bilgi toplama
- E-) Yaratıcılık ve buluş süreci
Açıklama: Metinde tasarım sürecinin evreleri; Problemin tanımı, bilgi toplama, yaratıcılık ve buluş süreci, çözüm bulma ve uygulama olarak sıralanmıştır. ‘Çerçeveleme’ terimi, bu temel aşamalardan biri olarak açıkça belirtilmemiştir. Çerçeveleme (belki de görsel bütünlük bağlamında düşünülebilir) temel aşamalara dahil değildir.
Öz ve Biçim İlişkisi
- Sanatsal üretim için ve ilişkisi denildiğinde aslında öncelikle bir içerik üretimi ve içeriğin sanatsal biçimlere dönüştürülmesi akla gelmelidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) gerçek - yorum
- B-) bakış - konu
- Cevap C-) öz - biçim
- D-) işlev - iş
- E-) yargı - teknik
Açıklama: Metinde, ‘Sanatta ve Tasarımda Öz ve Biçim İlişkisi’ başlığı altında, “Öz ve biçim ilişkisi plastik sanatlarda bir sanatsal ürünün var olabilmesi adına ön koşuldur. Öz biçimden önce gelir ve biçim öze göre üretilir. Öz kavramını bu noktada içerik olarak tanımlamak da mümkündür. Bu sebeple sanatsal üretim için öz ve biçim ilişkisi denildiğinde aslında öncelikle bir içerik üretimi ve sonrasında o içeriğin sanatsal biçimlere dönüştürülmesi akla gelmelidir.” ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle boşluklar ‘içerik’ ve ‘içeriğin’ kelimeleriyle tamamlanır.
İletişim Süreci Ögeleri
- Aşağıdakilerden hangisi temel iletişim sürecinin ögelerinden biri değildir?
A) Veri
B) Mesaj
C) Kod çözme
D) Geribildirim
E) Alıcı- Cevap A-) Veri
- B-) Mesaj
- C-) Kod çözme
- D-) Geribildirim
- E-) Alıcı
Açıklama: Metinde genel anlamda iletişim sürecinin temel ögeleri; Kaynak (Gönderici), Mesaj, İletişim Kanalı, Kod Çözme, Alıcı ve Geribildirim olarak sıralanmıştır. Ayrıca Gürültü (Parazit) de süreci etkileyen bir unsur olarak belirtilmiştir. ‘Veri’ terimi, bu temel iletişim ögeleri arasında sayılmamıştır; ‘Mesaj’ ise iletilen uyarıcıdır.
- Aşağıdakilerden hangisi temel iletişim sürecinin ögelerinden biri değildir?
- A-) Alıcı
- B-) Kod çözme
- Cevap C-) Uyarıcı
- D-) Geribildirim
- E-) Mesaj
Açıklama: Ünite 2’de Genel anlamda iletişim sürecinin ögeleri; Kaynak (Gönderici), Mesaj, İletişim Kanalı, Kod Çözme, Alıcı ve Geribildirim olarak verilmiştir. ‘Uyarıcı’ terimi iletişimde mesajın eş anlamlısı olarak geçse de, temel süreç ögeleri listesinde doğrudan yer almamıştır (mesajın kendisi uyarıcıdır). Temel ögeler listesinde Uyarıcı (C) yer almamaktadır, bu yüzden C doğru cevaptır.
Ünite 3
Algı ve Zekâ
- İnsanın beş duyu organı ile fiziki dünyadan topladığı ve yorumladığı bilgiye ne ad verilir?
- A-) Mimetik bilgi
- B-) Bilimsel bilgi
- C-) Sanatsal bilgi
- D-) Deneysel bilgi
- Cevap E-) Duyusal bilgi
Açıklama: İnsanda beş duyu bir anlamda algıyı oluşturur. Algı ve zekâ, algı düzeyini belirleyen önemli bir etkendir. (Ünite 3, Algı Teorisi başlığı)
Altı Şapkalı Düşünme
- Altı şapkalı düşünme modeline göre Kırmızı Şapka aşağıdaki düşünme beceri türlerinden hangisinin karşılığıdır?
A) Kontrol ve disiplinin ifadesi
B) Yaratıcılık ve yeni fikirlerin temsili
C) İyimserliği simgeleme
D) Duyguların, sezgilerin özgürce ifade edilmesi
E) Bilgi referanslı tarafsız, objektif bir bakış açısının temsili- A-) Kontrol ve disiplinin ifadesi
- B-) Yaratıcılık ve yeni fikirlerin temsili
- C-) İyimserliği simgeleme
- Cevap D-) Duyguların, sezgilerin özgürce ifade edilmesi
- E-) Bilgi referanslı tarafsız, objektif bir bakış açısının temsili
Açıklama: Ünite 3’te (Sayfa 1) Altı Şapkalı Düşünme Modeli açıklanmıştır. Bu modele göre Kırmızı Şapka, ‘duyguların, sezgilerin, önsezilerin özgürce ifade edilmesini sağlar’ olarak tanımlanmıştır. Diğer seçenekler sırasıyla Mavi Şapka (Kontrol/disiplin), Yeşil Şapka (Yaratıcılık), Sarı Şapka (İyimserlik) ve Beyaz Şapka’ya (Bilgi referanslı tarafsızlık) karşılık gelir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Bellek Kavramı
- Yaşananları, öğrenilen konuları, bilgileri almak, depolamak, saklamak ve daha sonra kullanmak için aktif hâle geçen süreci ifade eder. Yukarıdaki tanımlamanın ifade ettiği kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Bellek
- B-) Düşünce
- C-) Algı
- D-) Kültür
- E-) İmge
Açıklama: Sorudaki tanım, belleğin temel işlevlerini (bilgi alma, depolama, saklama ve geri çağırma) özetlemektedir. Ünite 3’te Bellek başlığı altında, ‘Bellek; bilgileri almak, depolamak, saklamak ve daha sonra kullanmak için aktif hâle geçen süreci ifade eder.’ şeklinde tanımlanmıştır.
Bellek ve İmge
- Bireyin hayalinde oluşturduğu düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları zihinsel simgeleştiren görüntülere ne ad verilir?
A) Düşünce
B) Bellek
C) Kültür
D) Algı
E) İmge- A-) Düşünce
- B-) Bellek
- C-) Kültür
- D-) Algı
- Cevap E-) İmge
Açıklama: Ünite 3’te (Sayfa 2), ‘İmge’ kavramı, ‘bireyin hayalinde oluşturduğu düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları simgeleştiren zihinsel görüntülerdir’ şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım, soruda verilen ‘Bireyin hayalinde oluşturduğu düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları zihinsel simgeleştiren görüntülere ne ad verilir?’ sorusunun cevabıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Beyin Fırtınası Tekniği
- Yeni yaklaşımları tetikleyen, yeni düşünceler zinciri oluşturan farklı bakış açıları paylaşılır. Bu anlayışa göre bir grupta fikir geliştirmenin başarılı olmanın yolu, bütün fikirlere açık olunması, başkalarının özgürce fikir önermesine, izin verilmesine olanak tanınmasıdır. Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Soyut düşünme
- B-) Altı şapkalı düşünme
- Cevap C-) Beyin fırtınası
- D-) Yaratıcı, imgesel düşünme
- E-) Görsel düşünme
Açıklama: Tanımlanan kavram, yeni yaklaşımları tetikleyen, tüm fikirlere açık olunmasını ve başkalarının özgürce fikir önermesine izin verilmesini gerektiren ‘Beyin Fırtınası’dır. (Ünite 3, Sayfa 3: Beyin Fırtınası)
Dil ve Algı: Metin Türleri
- Okuyucu ile buluştuğunda ortaya çıkabilecek alternatif anlamları kapatmaya çalışmayan ve kolayca elde edilebilen tek bir anlamın altını çizmek istemeyen, tersine zengin ve karmaşık okumalara olanak sağlayan metin türüdür.
Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Açık metinler
B) Metonimler
C) Düz anlamlar
D) Kapalı metinler
E) Yan anlamlar- Cevap A-) Açık metinler
- B-) Metonimler
- C-) Düz anlamlar
- D-) Kapalı metinler
- E-) Yan anlamlar
Açıklama: Ünite 3’te ‘Açık metinler’in birden fazla ve alternatif yorumları teşvik ederken, ‘Kapalı metinler’in sınırlı, tek bir yorumu teşvik etme eğiliminde olduğu belirtilmiştir. Soruda, alternatif anlamları kapatmayan ve zengin/karmaşık okumalara olanak sağlayan metin türü sorulduğu için, bu tanıma uyan ‘Açık metinler’ doğru cevaptır.
Düz Anlam/Yan Anlam
- ——-, çok sınırlı bir yorum olanakları kümesi sunar. Esnekliği olmayan katı anlatılardır. Okuyucuyu önceden belirlenmiş bir yol boyunca yürütmeyi, acıma veya korku, heyecan veya çöküntü duygularını yerli yerinde ve gereken zamanda uyandıracak şekilde etkilemeyi amaçlayan metinlerdir. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (3 kez soruldu)
- A-) Açık metinler
- B-) Metonimler
- C-) Düz anlamlar
- Cevap D-) Kapalı metinler
- E-) Yan anlamlar
Açıklama: Metinde bahsedilen, sınırlı yorum olanakları sunan, esnekliği olmayan, katı anlatımlar sunan ve okuyucuyu önceden belirlenmiş bir yol boyunca yürütmeyi amaçlayan metinler ‘Kapalı metinler’ olarak tanımlanır. Metin, ‘Açık metinler birden fazla ve alternatif yorumları teşvik eder. Kapalı metinler ise sınırlı, tek bir yorumu teşvik etme eğilimindedir.’ şeklinde bilgi vermektedir.
Görsel Düşünme
- Zihnin/beynin bilgiyi nasıl aldığını, işlediğini, ondan anlam çıkardığını ve kullandığını ele alan bu teorik yaklaşım, görsel iletişim çalışmalarına yeni tıbbi bilgiler ekler ve sosyal araştırmalardan türetilen mevcut iletişim teorilerinin etkinliğinin değerlendirilmesine yardımcı olur. Yukarıda tanımlanan teori aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İşitsel algı teorisi
- Cevap B-) Algı teorisi
- C-) Sembolik algı teorisi
- D-) İkonik algı teorisi
- E-) İmgesel algı teorisi
Açıklama: Sorudaki tanım, görsel bilgiyi işleme ve anlam çıkarma üzerine odaklanmıştır: ‘Zihnin/beynin bilgiyi nasıl aldığını, işlediğini, ondan anlam çıkardığını ve kullandığını ele alan bu teorik yaklaşım…’ Ünite 3’te Görsel Düşünme başlığı altında, beynin görüntüleri daha iyi işlediği ve görsel düşünmenin ‘görsel işleme yoluyla gerçekleşen biliş olgusu’ olduğu belirtilmiştir. Bu yaklaşım, geleneksel teorilerin değerlendirilmesine de yardımcı olur.
Gösterge Bilim
- İşaretlerin ve sinyallerin anlamlarını, göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen, olguları ve olayların anlamlarını ve iletişimin ifadesini araştıran bir bilim dalıdır.
Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gösterge bilim
B) İletişim
C) İkonografi
D) Simge
E) Sembol- Cevap A-) Gösterge bilim
- B-) İletişim
- C-) İkonografi
- D-) Simge
- E-) Sembol
Açıklama: Ünite 3’te (Sayfa 3), ‘Gösterge bilim (Semiyoloji), işaretlerin ve sinyallerin anlamlarını yani göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen bilim dalıdır. Bu disiplin, olguları ve olayların anlamlarını ve iletişimin ifadesini araştırır’ şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım, soruda verilen tanıma karşılık gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
- İnşaatların ve sinyallerin anlamlarını, göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen olguları ve olayları anlamlandırma ve iletişimin ifadesini araştıran bir bilim dalıdır. Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Simge
- B-) İkonografi
- C-) Gömbü
- D-) Görüntü bilim
- Cevap E-) Gösterge bilim
Açıklama: Tanımlanan kavram, işaretlerin ve sinyallerin anlamlarını inceleyen bilim dalı olan gösterge bilimin (semiyoloji) tanımıdır. Ünite 3’te, Gösterge Bilim (Semiyoloji) başlığı altında, ‘Gösterge bilim, işaretlerin ve sinyallerin anlamlarını yani göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen bilim dalıdır. Bu disiplin, olguları ve olayların anlamlarını ve iletişimin ifadesini araştırır.’ denilmektedir.
- İşaretlerin ve sinyallerin anlamlarını, göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen, olguları ve olayların anlamlarını ve iletişimin ifadesini araştıran bir bilim dalıdır. Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İkonografi
- Cevap B-) Gösterge bilim
- C-) İletişim
- D-) Simge
- E-) Sembol
Açıklama: İşaretlerin ve sinyallerin anlamlarını, göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen bilim dalı Gösterge Bilim (Semiyoloji)’dir. Bu disiplin, olguları ve olayların anlamlarını ve iletişimin ifadesini araştırır. (Ünite 3, Gösterge Bilim (Semiyoloji) başlığı)
Göstergebilim (Semiyoloji)
- Charles Sanders Peirce’e göre, göstergebilim üç başlık halinde incelenir. Yukarıdaki ifadeye göre, bu başlıklar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?
- Cevap A-) İkon, Belirti, Sembol
- B-) İkon Sembol, Simge
- C-) Belirti, Gösterilen, İkon
- D-) İkon, Gösterge, Çağrışım
- E-) Sembol, Gösterge, Simge
Açıklama: Ferdinand de Saussure’e göre, dilsel göstergenin temel ögeleri ‘gösteren’ (ses, çizim vb.) ve ‘gösterilen’ (kavram, anlam) olarak ikiye ayrılır. Ancak Charles Sanders Peirce, gösteren ve gösterilen arasındaki ilişkiye dayalı olarak göstergeleri İkon, Belirti (İndis) ve Sembol olmak üzere üç başlık altında incelemiştir.
Kültür ve Entelektüel Kavram
- Bozkurt Güvenç’e göre kültür tanımına ilişkin sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Maddi ve biyolojik alandaki kültür
B) Beşeri alandaki kültür
C) İdeolojik alandaki kültür
D) Bilimsel alandaki kültür
E) Estetik alandaki kültür- A-) Maddi ve biyolojik alandaki kültür
- B-) Beşeri alandaki kültür
- Cevap C-) İdeolojik alandaki kültür
- D-) Bilimsel alandaki kültür
- E-) Estetik alandaki kültür
Açıklama: Ünite 3’te Kültür sosyolojisi bağlamında sanatın diğer bileşenlerine bakıldığında “ideoloji” kavramının sanat düşüncesi, sanat ürünü/sanat ontolojisi ve toplum gibi kavramların dışında görülemeyeceği belirtilmiştir. Bozkurt Güvenç’in sınıflandırmasına (veya genel kültürel/sosyolojik tartışmalara) atıfta bulunulsa da, metinde ideoloji vurgusu yapılmıştır. Seçenekler arasında, kültürel öğeler genellikle maddi/biyolojik, beşeri ve estetik/bilimsel alanları kapsar; ancak metin, sanat alanlarına ilişkin ideolojik söylemin toplumsal kültür pratikleri içinde biçimlendiğini vurgulamaktadır. Verilen doğru şıkkı (C) esas alarak, metinde ideoloji kavramının kültürel söylemin bir parçası olarak geçtiği ve bu bağlamda, ideolojik söylemin kültürel pratiklerin içinde biçimlendiği bilgisi nedeniyle C’nin doğru kabul edildiği söylenebilir (Metinde doğrudan bir sınıflandırma listesi olmamasına rağmen, ideoloji ile kültürün ayrılmaz ilişkisi vurgulanmıştır).
Metafor ve Metonimi
- Bir konuşma şeklidir.
Çağrışım odaklıdır.
Olay ve olguların yerleri değişebilir.
Fikirler birleştirilir, yer değiştirilir.
Karşılaştırma ilişkilendirmeye dayalıdır. Yukarıdaki tanımlamanın aşağıdakilerden hangisidir?- Cevap A-) Metonomi
- B-) Metafor
- C-) Mecaz
- D-) Mitoloji
- E-) Açık metinler
Açıklama: Verilen tanımlar (konuşma şekli, çağrışım odaklılık, olay/olguların yerlerinin değişimi, fikirlerin birleştirilmesi/yer değiştirmesi, karşılaştırma ilişkisine dayalı olması) Metonim (Metonymy) kavramını açıklar. Ünite 3’te, Metonomi’nin, metaforun aksine bir kavramı başka bir kavramla ikame etmek yerine, ilişkili kelimeyle ifade etme, çağrışım odaklı bir konuşma şekli olduğu belirtilmiştir.
Pratik Düşünme Şekilleri
- ——— akıl yürütme/muhakeme, gözlem, deneyim, yansıtma, analiz yapabilme, değerlendirme, problem çözme gibi zihinsel/bilişsel süreçlerden oluşan pratik düşünme şeklidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tanımlar?
- A-) Eleştirel düşünme
- B-) Görsel düşünme
- Cevap C-) Kavramsal düşünme
- D-) İmgesel düşünme
- E-) Estetik düşünme
Açıklama: Ünite 3’te Eleştirel düşünme süreci, akıl yürütme/muhakeme, gözlem, deneyim, yansıtma, analiz yapabilme, değerlendirme, problem çözme gibi zihinsel/bilişsel süreçlerden oluşan pratik düşünme şekli olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, sorudaki boşluğu doldurur. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Sanat Tarihi
- Hem bilim hem de sanat alanında eskiz çalışmaları dikkat çeken sanatçı aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
- A-) Goya
- Cevap B-) Leonardo da Vinci
- C-) Rauschenberg
- D-) Arnheim
- E-) Picasso
Açıklama: Hem bilim hem de sanat alanında eskiz çalışmaları dikkat çeken sanatçı sorusu, genellikle Leonardo da Vinci’ye atıfta bulunur. Ünite 3’te, ‘Leonardo da Vinci, sanatçılığının yanı sıra, aynı zamanda bir bilim insanı ve mucittir. Ölümünden sonra yayınlanan Resim Üzerine İnceleme adlı kitabında altı renkten oluşan temel renklerinde, her rengin doğal dünyayla doğrudan bir ilişkisi vardır.’ denilerek sanatçı ve bilim insanı kimliği vurgulanmıştır. Da Vinci’nin eskizleri ve bilimsel çalışmaları meşhurdur.
Yaratıcı Düşünme Biçimleri
- Mimaride 20. yüzyıl başlarında protest bir sanat anlayışının karşılığı olarak ortaya çıkan, sanat, tasarım, edebiyat alanlarında kullanılan “gelecek” anlamına gelen statüko karşıtı, ezber bozan fenomen bir kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Grotesk
- B-) Simgesel
- Cevap C-) Fütürist
- D-) İkonik
- E-) Kübist
Açıklama: Metinde, ‘Yanal düşünme (lateral düşünme), yaratıcı düşünme eylemiyle önemli paralellik gösterir ve yeni fikirlerin üretilmesiyle ilgilidir. Eski fikirlerden kurtuluş ve yeni fikirlerin teşvik edilmesi, yanal düşünmenin ikiz yönleridir.’ şeklinde tanımlanmıştır. Ayrıca ‘Iraksak düşünme’nin de birden fazla farklı düşünce üretme yeteneği olduğu belirtilmiştir. 20. yüzyıl başlarında modernizmin reddi bağlamında ortaya çıkan yaratıcı ve ezber bozan anlayış yanal/ıraksak düşünme ile ilişkilidir. Metinde 1960’larda ortaya çıkan ‘Optik Sanat (Op-Art)’ üç boyutlu yanılsama yaratırken, ‘Endüstriyel tasarım’ın evrimi ve ‘Postmodern sanat’tan bahsedilmiştir. Ancak, ‘Art Nouveau’ akımı, radyal denge ve süslemeci yapısıyla 20. yüzyıl başında yer alır ve yenilikçi bir anlayışa sahiptir. Verilen seçenekler arasında, ‘Art Nouveau’ (Ünite 7’de bahsedilen radyal dengeyi kullanan akım) modernizmin ezber bozan, yenilikçi bir anlayışını temsil eder ve ‘gelecek’ anlamı taşıyan bir statüko karşıtı fenomen olarak değerlendirilebilir.
Yaratıcı Düşünme Türleri
- Akıcı ve esnek düşünmeyi gerektiren, yeni ve özgün düşüncelerin, pratiklerin bir yansıması ve yenilikçi, özgün düşüncelerin neden-sonuç ilişkileri bağlamında biçimlendirme becerisidir. Yukardaki tanımlanan düşünme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Dikey düşünme
- B-) İmgesel düşünme
- Cevap C-) Yaratıcı düşünme
- D-) Analitik düşünce
- E-) Yanal düşünme
Açıklama: Ünite 3’te Yaratıcı düşünme, ‘akıcı ve esnek düşünmeyi gerektiren, yeni ve özgün düşüncelerin, pratiklerin bir yansımasıdır’ ve ‘Yaratıcı düşünme yenilikçi, özgün düşüncelerin neden-sonuç ilişkileri bağlamında biçimlendirme becerisidir’ şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım, sorudaki tanıma uymaktadır. Analitik düşünce mantıksal; Yanal düşünme eski fikirlerden kurtulma ve yeni fikir teşviki ile ilgilidir.
İmge Kavramı
- Bireyin hayalinde oluşturduğu düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları simgeleştiren zihinsel görüntülere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Bellek
- B-) Düşünce
- C-) Algı
- D-) Kültür
- Cevap E-) İmge
Açıklama: Bireyin hayalinde oluşturduğu, düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları simgeleştiren zihinsel görüntülere ‘İmge’ adı verilir. Ünite 3 özetine göre, ‘İmge bireyin hayalinde oluşturduğu düşünce ve duygularla ilgili kavramları içeren ve bu kavramları simgeleştiren zihinsel görüntülerdir.’
Ünite 4
Baskı Teknikleri
- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yüksek baskı uygulamasıyla tahta kalıplarla kumaş üzerine baskıların yapıldığı halk sanatı baskı tekniklerinden biridir?
- A-) Ağaç
- B-) Gravür
- C-) Monotip
- D-) Linol
- Cevap E-) Yazmacılık
Açıklama: Türkiye’de yüksek baskı uygulamasıyla tahta kalıplarla kumaş üzerine yapılan halk sanatı tekniği ‘Yazmacılık’ olarak adlandırılır. Ünite 4’te, Ahşap/Tahta baskı anlatılırken, ‘Türkiye’de bir özgün baskı dalı olarak yüksek baskı uygulamasıyla tahta kalıplarla kumaş üzerine baskıların yapıldığı bir halk sanatı olan “yazmacılık” örnekleri de günümüze ulaşmıştır’ bilgisi verilmiştir.
Baskı Teknikleri Sınıflandırması
- Aşağıdaki baskı tekniklerinden hangi ikisi ‘yüksek baskı teknikleri’ içerisinde yer alır?
A) Litografi-gravür
B) Gravür-Linol
C) Litografi-Serigrafi
D) Monotip-Ahşap
E) Ahşap-Linol- A-) Litografi-gravür
- B-) Gravür-Linol
- C-) Litografi-Serigrafi
- D-) Monotip-Ahşap
- Cevap E-) Ahşap-Linol
Açıklama: Ünite 4’te (Sayfa 3), baskı teknikleri sınıflandırılırken ‘Yüksek, çukur, yüzeysel baskı teknikleri (lit. serig.) olarak gruplandırılır’ denilmiştir. Ahşap/Tahta baskı ve Linol baskı, yüksek kalan kısımların basıldığı ‘yüksek baskı teknikleri’ grubuna dahildir. Litografi ve Serigrafi yüzeysel, Gravür ise çukur baskı tekniklerindendir. Bu nedenle E seçeneği (Ahşap-Linol) doğrudur.
Boya Teknikleri
- Sanata tarihsel olarak bakıldığında aşağıdaki ressamlardan hangisi temperadan sonra ilk yağlı boya tekniğini uygulayan kişi olarak bilinir?
- Cevap A-) Jan Van Eyck
- B-) Picasso
- C-) Da Vinci
- D-) Bocsh
- E-) Goya
Açıklama: Yağlı boya tekniğinin gelişimi ve tempera ile ilişkisi Ünite 4’te anlatılmıştır. Metinde, ‘19. yüzyıla kadar temperanın sadece yağlı olanı ressamlar tarafından hazırlanırken, daha sonra tüpler hâlinde hazır olarak fabrika üretimi boyalar kullanılmaya başlanmıştır.’ denilerek yağlı boyanın temperadan sonra geldiği ima edilmektedir. Yağlı boyanın gelişiminde Flaman ressamlar öncüdür. Sorunun kesin bir ressam adı vermesi gerekse de, metin genel olarak temperadan sonra yağlı boyanın geliştiğini vurgular. Ancak, metin içerisinde tempera sonrası yağlı boyayı geliştiren spesifik bir ressamdan bahseden kesin bir ifade bulunmamaktadır. Yağlı boyanın gelişimine dair tarihsel bilgi (Flaman ülkesinden başlayıp Güney Avrupa’da devam etmesi) mevcuttur. Eğer sorunun kastettiği kişi Rönesans dönemi Flaman ressamlarıysa (örneğin Jan van Eyck), bu bilgi metinde doğrudan yoktur, sadece yağlı boyanın temperadan sonra geldiği ve gelişiminin tarihsel süreci verilmiştir. Verilen metin bağlamında, ‘Yağlı boya karanfil, keten, haşhaş ve ceviz gibi yağların çeşitli dolgu maddeleriyle karıştırılması sonucu elde edilen bir boya türüdür.’ bilgisi, yağlı boyanın temperadan sonra gelen ana tekniktir.
Boya Teknikleri ve Malzemeler
- Aşağıdaki boya çeşitlerinden hangisi diğerlerinden farklı bir özelliğe sahiptir?
A) Guaj boya
B) Sulu boya
C) Yağlı boya
D) Akrilik boya
E) Ekolin- A-) Guaj boya
- B-) Sulu boya
- Cevap C-) Yağlı boya
- D-) Akrilik boya
- E-) Ekolin
Açıklama: Ünite 4’te boyalar su bazlı ve su bazlı olmayan olarak ayrılmıştır. Guaj, Sulu, Akrilik ve Ekolin su bazlı boyalarken; Yağlı boya su bazlı olmayan bir boyadır. Bu nedenle yağlı boya diğerlerinden farklı bir özelliğe sahiptir (su ile inceltilmemesi). Bu nedenle doğru cevap C’dir.
Boya Türleri
- Organik malzemelerden (hayvansal ve bitkisel) elde edilen toz kök boya olarak da adlandırılan ince toz boyalar ve yumurta sarısının karıştırılmasıyla elde edilen en eski boya çeşidi aşağıdakilerdenhangisidir?
A) Karakalem
B) Tempera
C) Guaj boya
D) Sulu boya
E) Pastel boya- A-) Karakalem
- Cevap B-) Tempera
- C-) Guaj boya
- D-) Sulu boya
- E-) Pastel boya
Açıklama: Ünite 4’te (Sayfa 2), ‘Tempera; organik malzemelerden (hayvansal ve bitkisel) elde edilen toz kök boya olarak da adlandırılan ince toz boyalar ve yumurta sarısının karıştırılmasıyla elde edilen ressamların hazırlayıp kullandıkları en eski boya çeşididir’ denilmektedir. Bu tanım, soruda verilen tanıma tam olarak uymaktadır. Diğer şıklar (Guaj, Sulu boya, Akrilik, Yağlı boya) farklı bileşimlere sahiptir.
Boya Yardımcı Maddeleri
- Boyanın kuruma süresini uzatıp, saydam olmasını sağlayan yardımcı malzeme aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Glaze medium
- B-) Texture paste
- C-) Gloss medium
- D-) Ekolin
- E-) Tempera
Açıklama: Akrilik boyalarla ilgili anlatımda, ‘Glaze medium boyanın kuruma süresini uzatır, saydam olmasını sağlar’ bilgisi verilmektedir. Dolayısıyla kuruma süresini uzatan ve saydamlık sağlayan yardımcı malzeme ‘Glaze medium’dur.
Boya Çeşitleri
- Sulu boya tekniğinde olduğu gibi transparan özelliğe sahip, suyla nemlendirilmiş kâğıt üzerine anlık, tesadüfi lekelerle çalışılabilen, parlak bir özelliğe sahip likit boya türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Akrilik boya
- B-) Pastel boya
- C-) Ekolin
- Cevap D-) Markerler
- E-) Guaj boya
Açıklama: Ünite 4’te Ekolin boya için, ‘Sulu boya tekniğinde olduğu gibi transparan özelliğe sahiptir. Suyla nemlendirilmiş kâğıt üzerine anlık, tesadüfi lekelerle çalışılabilen bu boya parlak bir özelliğe de sahiptir.’ bilgisi verilmiştir. Soruda bahsedilen özelliklere uyan boya Ekolin’dir. Markerlar (D) ise keçe uçlu kalemlerdir.
- Aşağıdaki boya çeşitlerinden hangisi diğerlerinden farklı bir özelliğe sahiptir? (2 kez soruldu)
- A-) Sulu boya
- B-) Guaj boya
- C-) Akrilik boya
- Cevap D-) Yağlı boya
- E-) Ekolin
Açıklama: Sulu boya, guaj, akrilik ve ekolin su bazlı boyalardır. Yağlı boya ise su bazlı olmayan bir boyadır; su ile inceltilmez, yağ ile inceltilir.
Dijital Sanat Öncüleri
- Hem bilim hem de sanat alanında eskiz çalışmaları ile dikkat çeken sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rauschenberg
B) Picabia
C) Picasso
D) Leonardo da Vinci
E) Goya- A-) Rauschenberg
- B-) Picabia
- C-) Picasso
- Cevap D-) Leonardo da Vinci
- E-) Goya
Açıklama: Ünite 4’te (Sayfa 3), dijital sanatın ilk örnekleri olarak Benjamin F. Laposky ve Herbert Franke’nin çalışmalarının kabul edildiği belirtilir. Ancak aynı sayfada, Nake’den bahsederken, ‘Günümüzde en çok kabul gören sanatçı ve tasarımcılar arasında gösterilenler arasında yer alan Leonardo da Vinci’nin, aynı zamanda bir bilim insanı ve mucit olduğu’ ve ‘ölümünden sonra yayınlanan Resim Üzerine İnceleme adlı kitabında altı renkten oluşan temel renklerinde, her rengin doğal dünyayla doğrudan bir ilişkisi vardır’ bilgisi geçmektedir. Ancak, Leonardo da Vinci’nin dijital sanatın öncüsü olarak anıldığı bilgisi metinde doğrudan yokken, ‘Sanat tarihinde sanatçılar, tasarımcılar oran/orantı kavramlarıyla çokça uğraşmıştır’ başlığında, ‘Leonardo da Vinci, sanatçılığının yanı sıra, aynı zamanda bir bilim insanı ve mucittir.’ denilerek sanat ve bilimdeki etkinliğine atıf yapılmıştır. Sorunun bağlamı (eskiz ve üretim teknikleri ünitesinde) düşünüldüğünde, sadece bilim ve sanatla ilişkilendirilen ve eskizleri de olan en bilinen isimlerden biri D) Leonardo da Vinci’dir. (Not: Metinde Laposky ve Franke dijital sanatın ilk örnekleri olarak geçer, ancak Da Vinci de geleneksel eskiz ve bilim/sanat ilişkisi kuran önemli bir figürdür. Verilen seçenekler arasında sanatsal ve bilimsel katkıları en belirgin olan Da Vinci’dir.)
Grafik Tasarım İlkeleri
- Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarım süreçlerinin belirlenen beş temel ilkesinden biri değildir?
- A-) Denge
- B-) Orantı ve görsel hiyerarşi
- C-) Görsel devamlılık
- D-) Bütünlük
- Cevap E-) Asimetri
Açıklama: Metinde, Grafik Tasarım süreçlerinin beş temel ilkesi Denge, Orantı ve görsel hiyerarşi, Görsel devamlılık, Bütünlük, Vurgulama olarak sıralanmıştır. Bu listede ‘Hiyerarşi’ yerine ‘Takip’ veya ‘Merkezî Hiyerarşi’ gibi kavramlar geçmemektedir; doğrudan hiyerarşi ilkesi bu listede yer almaz. Sunulan listede Hiyerarşi (Koram) bir tasarım ilkesi olarak ayrı başlıkta yer alsa da, bu listede yer alan ilkelerden biri değildir.
- Grafik tasarımda birbirine kesişen yatay ve dikey açısal çizgilerden oluşan ızgaraya —- denir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamalar?
- A-) sembol
- Cevap B-) grid
- C-) piktogram
- D-) gösterge
- E-) leke
Açıklama: Grafik tasarımda birbirine kesişen yatay ve dikey çizgilerden oluşan ızgaraya ‘Denge’ denir. Grafik tasarım süreçlerini belirleyen beş temel ilke arasında denge yer alır ve bu genellikle bir ızgara sistemiyle sağlanır. (Ünite 4, Grafik Tasarım başlığı ve Ünite 7’deki Hiyerarşi, Oran/Orantı başlıkları da bu kavramla ilgilidir, ancak Ünite 4’te grafik tasarım ilkeleri bağlamında bahsedilmiştir. Ünite 7’de ise Denge ilkesi ayrıntılı anlatılmaktadır. Metinde geçen ‘ızgara’ tanımına en yakın yer Ünite 4’te grafik tasarım ilkeleri listesinde yoktur. Ancak Ünite 7’deki Denge başlığı, kompozisyonun en önemli yolu olarak belirtilir. Ünite 7’deki Denge başlığında ızgara tanımına doğrudan rastlanmamaktadır. Grafik tasarımda temel ilkelerden biri olarak Denge (yatay ve dikey çizgilerle kompozisyonun sağlanması) önemlidir. Tekrar kontrol edildiğinde, Ünite 7’de denge ile ilgili kısımlar incelenir. Ünite 7’de Artimetrik Denge’de simetri, yatay ve dikey yönlerin kullanımından bahsedilir. Grafik tasarım ilkeleri listesinde ise Denge, Orantı ve görsel hiyerarşi, Görsel devamlılık, Bütünlük, Vurgulama sayılır. Verilen bilgi Ünite 4’teki listeye dayanıyorsa, ‘Denge’ ana başlığı en uygunudur. Kesin ızgara tanımına en yakın ifade, Denge ilkesinin organizasyonel aracı olarak düşünülebilir. (Ünite 4, Grafik Tasarım başlığı)
Kolaj Teknikleri
- Çeşitli dokulara sahip atık kâğıtların, resim yüzeyini zenginleştirmek veya süslemek için yapıştırıldıkları görsel ve dokunsal tekniğe ne ad verilir?
A) Yağlıboya
B) Kolaj
C) Akrilik
D) Guaj
E) Suluboya- A-) Yağlıboya
- Cevap B-) Kolaj
- C-) Akrilik
- D-) Guaj
- E-) Suluboya
Açıklama: Ünite 4’te (Sayfa 2), ‘Kolaj teknikleri, sanata geleneksel olarak tarif edilen yukarıda tanımlanan ve açıklanan uygulama tekniklerine boya dışında hazır bir malzemenin kullanım seçeneğini getirmiştir. Kolaj, kâğıt, kumaş parçaları, fotoğraf ve farklı çeşitlikte malzemelerin kesilip yapıştırılarak bir araya getirilmesiyle oluşturulan bir görüntü tekniğidir.’ denilmektedir. Bu tanım, sorudaki ‘atık kâğıtların, resim yüzeyini zenginleştirmek veya süslemek için yapıştırıldıkları görsel ve dokunsal tekniğe’ karşılık gelmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
- Kâğıt, kumaş parçaları, fotoğraf ve farklı çeşitlilikte malzemelerin kesilip yapıştırılarak bir araya getirilmesiyle oluşturulan görsel tekniğe ne ad verilir?
- A-) Mozaik
- B-) Desen
- Cevap C-) Kolaj
- D-) NFT
- E-) Kinetik sanat
Açıklama: Kâğıt, kumaş ve fotoğraf gibi çeşitli malzemelerin kesilip yapıştırılarak bir araya getirilmesiyle oluşturulan sanatsal teknik Kolaj’dır. Ünite 4’te Kolaj Teknikleri başlığı altında, ‘Kolaj teknikleri, sanata geleneksel olarak tarif edilen yukarıda tanımlanan ve açıklanan uygulama tekniklerine boya dışında hazır bir malzemenin kullanım seçeneğini getirmiştir. Kolaj, kâğıt, kumaş parçaları, fotoğraf ve farklı çeşitlilikte malzemelerin kesilip yapıştırılarak bir araya getirilmesiyle oluşturulan bir görüntü tekniğidir.’ şeklinde açıklanmıştır.
Peirce’in Gösterge Üçlemesi
- Charles Sanders Peirce’e göre, göstergebilim üç başlık halinde incelenir.
Yukarıdaki ifadeye göre, bu başlıklar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?
A) İkon, Gösterge, Çağrışım
B) İkon Sembol, Simge
C) Sembol, Gösterge, Simge
D) Belirti, Gösterilen, İkon
E) İkon, Belirti, Sembol- A-) İkon, Gösterge, Çağrışım
- B-) İkon Sembol, Simge
- C-) Sembol, Gösterge, Simge
- D-) Belirti, Gösterilen, İkon
- Cevap E-) İkon, Belirti, Sembol
Açıklama: Ünite 4’te (Sayfa 4), Peirce’in gösteren ve gösterilen arasındaki ilişkiye dayalı olarak incelediği üç başlık şöyle verilmiştir: ‘1. İkon: Nesnesinin sahip olduğu niteliklerinden dolayı nesnesine gönderme yapan göstergedir. 2. Belirti: Bir belirti, nesnesi ortadan kalktığı zaman onu gösterge yapan niteliklerini kaybeden bir göstergedir. 3. Sembol: Sembol, temsil niteliği tam olarak yorumlayanına bağlı olan göstergedir.’ Bu sıralama E seçeneğinde doğru olarak verilmiştir: İkon, Belirti, Sembol.
Sulu Boya Tekniği
- Genellikle beyaz renk kullanımı yerine rengin su ile inceltilmiş halinin kullanılmasıyla değer oluşturulan ve beyaz ya da parlaklık etkisi için kâğıdın kendi renginin kullanıldığı teknik aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Sulu boya
- B-) Akrilik boya
- C-) Pastel boya
- D-) Yağlı boya
- E-) Guaj boya
Açıklama: Sulu boya tekniği ile ilgili anlatımda, ‘Suyla nemlendirilmiş kâğıt üzerine anlık, tesadüfi lekelerle çalışılabilen bu boya parlak bir özelliğe de sahiptir.’ ifadesi yer alır. Bu teknik, şeffaflığı nedeniyle kâğıdın beyazlığını (değerini) kullanarak etki yaratır ve bu, sulu boyanın temel özelliklerindendir. Bu teknik ‘Sulu Boya’dır (veya suyla inceltilmiş boyaların genel uygulamasıdır, ancak burada özel olarak sulu boya tekniği sorulmaktadır).
Sulu Boya Türleri
- Su bazlı boya türleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
- A-) Guaj boya, yağlı boya, sulu boya
- B-) Sulu boya, guaj boya, pastel boya
- Cevap C-) Akrilik boya, guaj boya, sulu boya
- D-) Kalem boya, akrilik boya, sulu boya
- E-) Pastel boya, yağlı boya, akrilik boya
Açıklama: Ünite 4’te boya türleri sıralanırken, su bazlı boyalar; Akrilik, sulu boya, guaj boya ve ekolin olarak belirtilmiştir. Doğru seçenek bu dört boyayı içermelidir. Metinde, ‘Akrilik, sulu boya, guaj boya ve ekolin su bazlı boyalardır.’ ifadesi yer almaktadır.
Yağlı Boya Tarihçesi
- Sanat tarihinde ilk yağlı boyayı uyguladığı kabul edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Leonardo Da Vinci
- B-) Francisco de Goya
- C-) Claude Monet
- Cevap D-) Jan Van Eyck
- E-) Pablo Picasso
Açıklama: Ünite 4’te yağlı boya tekniğinin gelişimi anlatılırken, ‘Yağlı boya tekniği Kuzey Avrupa’da Flaman ülkesinden başlayarak gelişimine Güney Avrupa’da bulunan İtalya’da devam etmiş’ ve sanatçıların bu tekniği kullandığı belirtilir. Ancak, ilk yağlı boyayı uyguladığı kabul edilen sanatçının adı metinde açıkça verilmemiştir. Genel sanat tarihi bilgisi ve metindeki ipuçlarına göre, Kuzey Avrupa’da Flaman ressamlar (Jan van Eyck gibi) yağlı boyanın erken öncüleridir. Metinde spesifik bir isim verilmediği için, en yakın bağlam Flaman ülkeleridir.
Çizim Teknikleri
- Son taslaklarda ya da illüstrasyonlarda iyi sonuçlar elde etmeyi sağlayan ve daha çok grafik, mimari ve teknik çizimlerde kullanılan kalem çeşidi aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
- A-) Jel Kalem
- Cevap B-) Rapido kalem
- C-) Konik kalem
- D-) Lazer kalem
- E-) Tükenmez kalem
Açıklama: Ünite 4’te, mimari, teknik çizimler ve fotoblok gibi yüzeylerde kullanılan kalem türlerinden bahsedilmektedir. Ancak, son taslaklarda, illüstrasyonlarda iyi sonuçlar elde etmeyi sağlayan ve daha çok grafik, mimari ve teknik çizimlerde kullanılan özel kalem türü belirtilmemiştir. Soruyu bağlamda cevaplamak gerekirse, teknik çizimlerde en sık kullanılanlar Rapido (değişmez kalınlıkta düzgün çizgi) veya Marker olabilir. Ancak bu tarz bir eşleştirme verilmediğinden, sorunun bağlamına en uygun olan, teknik çizimler için kullanılan ve hassaslık sağlayan kalemler (örneğin Rapido veya Marker) akla gelebilir. Rapido kalemler değişmez kalınlıkta çizgiler çizer.
Ünite 5
Biçimsel Ögeler
- Temelinde kare, üçgen ve dairenin bulunduğu, mimariden grafik tasarımda kullanılan harflere kadar pek çok şeklin temelini oluşturur. Yukarıda anlatılan şekil türü aşağıdakilerden hangisini tanımlar? (2 kez soruldu)
- A-) Amorf şekiller
- B-) İzomorfik şekiller
- C-) Soyut şekiller
- D-) Biyomorfik şekiller
- Cevap E-) Geometrik şekiller
Açıklama: Ünite 5’te Biçim, Şekil, Form başlığı altında, kare, üçgen ve dairenin temelini oluşturduğu, mimariden grafik tasarıma kadar pek çok alanda kullanılan ve biçimsel ögeler arasında sayılan ‘Şekil’ kavramı tanımlanmaktadır. Şekil, kenarlarıyla veya sınır çizgileriyle çevresinden ayrılarak öne çıkan alan olarak belirtilmiştir.
Doku
- Bir nesnenin yüzeyine dokunulduğunda hissedilen, nesnenin doğası hakkında fikir veren, pürüzler, pürüzsüzlükler, yumuşaklık, sertlik, girinti, çıkıntı gibi özelliklere ne ad verilir?
- A-) Pürüz
- B-) Altın oran
- C-) Boyut
- Cevap D-) Doku
- E-) Renk
Açıklama: Ünite 5’te Doku (Dokusal Varyasyonlar), bir nesnenin yüzeyine dokunulduğunda hissedilen pürüzler, pürüzsüzlükler, yumuşaklık, sertlik, girinti, çıkıntı gibi özellikler olarak tanımlanır. Bu özellikler nesnenin doğası hakkında fikir verir.
Görsel Ögeler
- Aşağıdakilerden hangisi maddesel olarak var olmayan soyut çizgiye bir örnektir? (2 kez soruldu)
- A-) Karakalem çalışmasında sandalye deseninde ara ara yok olan gözün tamamladığı kontur.
- B-) Sokak lambasının gölgesiyle belirn konteynırın sivri kenarlarından oluşan çizgiler.
- C-) Gülerken ağız çevresinde oluşan çizgiler.
- Cevap D-) Bir fenerin oluşturduğu ışık huzmesi gibi algılanan çizgiler.
- E-) Roma rakamlarını oluşturan çizgiler.
Açıklama: Form, maddesel olarak var olan üç boyutlu bir nesnenin veya iki boyutlu düzlemde derinlik hissi yaratılması ile üç boyutlu görünen nesnenin dış sınırlarıdır. Çizgi ise noktaların birbiri takibiyle oluşan ifadedir. Maddesel olmayan, soyut bir çizgi, noktalardan oluşan bir ifadedir ve bu, ‘Çizgi’ ögesi ile ilgilidir. Form daha çok kütle veya sınırları tanımlar.
Çizgi Kavramı
- Düz, eğri, dairesel, köşeli, uzun, kısa, kalın, ince gibi pek çok çeşitte fiziksel kombinasyonları olan, noktaların birbirini takibi ile bir dizi, bir zincir gibi oluşan tasarımdaki kavramsal öge aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
- Cevap A-) Çizgi
- B-) Hacim
- C-) Nokta
- D-) Leke
- E-) Boyut
Açıklama: Çizgi, noktaların birbirini takibi ile bir dizi, bir zincir gibi oluşan ve uzunluğu boyunca ilerleyerek enerji taşıyan bir ifadedir. Düz, eğri, dairesel, köşeli, uzun, kısa, kalın, ince gibi pek çok çeşitte fiziksel kombinasyonları vardır. (Ünite 5, Çizgi başlığı)
İlişkisel Ögeler
- Malzeme ile yüzeyi örtme, sıvama ya da yüzeyde bırakılan iz olarak da tanımlanan, örneğin yağlı boyada fırça tuşlarıyla oluşturulurken, boyanın silinmesiyle ya da kazınmasıyla da oluşturulabilen, diğer yandan yalnızca çizgi ile de oluşturulabilen tasarım İlişkisel ögesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Hacim
- Cevap B-) Leke
- C-) Form
- D-) Oran-orantı
- E-) Konum
Açıklama: Sorunun tanımı, tasarımda Doku ögesine karşılık gelmektedir. Ünite 5’te Doku; nesnenin yüzeyine dokunulduğunda hissedilen, pürüzler, pürüzsüzlükler gibi özellikler olarak tanımlanır. Ayrıca dokunun, çizgi, şekil ve renk gibi ögelerin çeşitli kullanımlarıyla da oluşturulabileceği belirtilmiştir.
Ünite 6
Dijital Renk Sistemleri
- Aşağıdakilerden hangisi baskı teknolojisinde kullanılan CMYK renk sisteminin ana renklerinden biridir? (2 kez soruldu)
- A-) Mavi
- B-) Turuncu
- C-) Kırmızı
- Cevap D-) Magenta
- E-) Yeşil
Açıklama: Ünite 6’da Dijital Renk Sistemleri başlığı altında, RGB, CMYK, Pantone ve Hexachrome’un en sık kullanılan renk sistemleri olduğu belirtilmiştir. CMYK, baskı ortamında kullanılan temel renk sistemidir ve ana renkleri Cyan (Mavi-yeşil), Magenta (Kırmızı-mor), Yellow (Sarı) ve Key/Black (Siyah) olup, şıklarda Cyan, Magenta veya Yellow’dan biri seçilmelidir.
- Aşağıdakilerden hangisi tasarımcıların doğru bir şekilde iletişim kurmasına ve yazıcıların belirli renk seçenekleri üretmesine olanak tanıyan tescilli bir renk sistemidir?
- A-) Çıkarımsal
- B-) CMYK
- C-) RGB
- D-) Kartela
- Cevap E-) Pantone
Açıklama: Ünite 6’da Dijital Renk Sistemleri başlığı altında, Adobe Photoshop, Illustrator ve InDesign gibi yazılımların kullandığı, renk profilleri ve sistemleri içerdiği belirtilir. Özellikle baskıda kullanılan ve renkleri tutarlı üretmeyi sağlayan sistemlerden biri olan ve sık kullanılan sistemlerden biri Pantone’dir (Tescilli renk sistemi).
- Aşağıdakilerden hangisi televizyonlarda kullanılan renk modudur?
- A-) BGR
- Cevap B-) RGB
- C-) KBB
- D-) Monochrome
- E-) CMYK
Açıklama: Ünite 6’ya göre, tasarımda kullanılan temel renk sistemleri RGB, CMYK, Pantone ve Hexachrome’dur. RGB (Red, Green, Blue), özellikle monitör gibi çıktı aygıtlarında (dijital ortamda) saf ışık temelli renk oluşturmak için kullanılır. Bu nedenle televizyonlarda kullanılan renk modu genellikle RGB’dir.
Erken Pigment Renkleri
- Orta Çağ’da kullanılan en önemli pigment rengi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Ultramarin mavisi
- B-) Kurşun beyazı
- C-) Prusya mavisi
- D-) Kobalt yeşili
- E-) Titanyum beyazı
Açıklama: Antik Çağ’da Mısırlılar ve Romalılar tarafından kullanılan pigment renklerden bahsederken, MÖ 4000 yıllarında ciddi renk üretimine başlandığı belirtilir. Ancak Orta Çağ’da (14. yüzyıldan önce) kullanılan ve öne çıkan pigment rengi ile ilgili kesin bilgi bulunmamaktadır. Ünite 6’da Pigment Renkleri başlığı altında ‘Sarı, kırmızı, mavi pigmentlerde temel renklerdir’ denir. Tarih Öncesi Çağ’lardan beri insanların resimlerde kullandığı malzemelerden bahsedilir (taş vb.). Orta Çağ’da kullanılan en önemli pigment rengi bilgisi direkt metinde yok. Ancak Rönesans öncesi ve Orta Çağ’a yakın dönemlerde pigment renkleri arasında en bilinenler kırmızı kurşun ve kurşun beyazdır (Yunanlılar tarafından geliştirildiği belirtilir). Eğer soruyu Orta Çağ’ın sonlarına doğru (Rönesans öncesine yakın) kabul edersek, pigmentler temel renklerdir. Ancak sorunun en net cevabı, Ünite 6’da Antik Çağ’daki Mısır mavisi (MÖ 3000) ve Yunanlıların kırmızı kurşun renk kullanımından bahsedilmesinden yola çıkarak, pigment renkleri genelindeki temel renklere (Kırmızı, Sarı, Mavi) odaklanılabilir. Verilen kaynaklarda ‘Orta Çağ’ın en önemli pigment rengi’ olarak net bir ifade bulunmamaktadır. Ancak antik çağlardan beri kullanılan temel pigmentler sarı, kırmızı, mavidir. Kırmızı kurşun Orta Çağ ve öncesinde yaygındı. Bu bağlamda, temel pigmentlerden biri olan kırmızıyı seçmek mantıklı olabilir. (Ünite 6, Renk Sisteminin Kökenleri başlığı)
Fizyolojik Renk
- Çeşitli dalga uzunluğundaki ışınların göz sinirlerinde meydana getirdiği renge ne ad verilir? (4 kez soruldu)
- A-) Nötr renk
- B-) Gerçekçi renk
- Cevap C-) Fizyolojik renk
- D-) Psikolojik renk
- E-) Ana renk
Açıklama: Fizyolojik renk, bir rengin ışığın maddeler üzerine çarpması ve kısmen soğurulup kısmen yansıması sonucu beynimizde uyandırdığı duyumdur. Bu, dalga uzunlukları ile göz sinirlerinde meydana gelen algılamadır. (Ünite 6, Renk başlığı)
Görsel Ögeler
- Aşağıdakilerden hangisi moda tasarımında görsel imgelerin plastik göstergeler içerisinde değerlendirildiği ögelerdendir? (3 kez soruldu)
- A-) Boşluk ve Espas
- B-) Işık ve Gölge
- C-) Simetri ve Asimetri
- Cevap D-) Renk ve Doku
- E-) Oran ve Orantı
Açıklama: Metinde, ‘Görsel Ögeler’ başlığı altında, tasarım elemanları arasında renk, biçim, doku, çizgi gibi ögelerden bahsedilir. Moda tasarımında görsel imgelerin plastik göstergeler içerisinde değerlendirilen ögeleri, genellikle şekil, form, renk, çizgi ve doku gibi görsel tasarım ögeleridir. Moda söylemi ‘giysi tasarımına ilişkin bir çağrışım yapar’ ve giysiler ‘insanların çevrelerine görünmek ve iyi hissetmek istedikleri’ bir duyguyu verir. Bu görsel imgelerin algılanabilir öğeleri temel plastik göstergelerdir.
Gösterge Bilim/Semiyoloji
- —–, yapıtın görselin tanımlanması, sanatçının ve izleyicinin görme biçimleri ve iki görme biçimi arasındaki dinamik ilişki, etkileşim olarak tanımlanabilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) Ton
- Cevap B-) Göstergebilim
- C-) Espas
- D-) Tasarım
- E-) Leke
Açıklama: Cümlede boş bırakılan yer, göstergebilim (semiyoloji) kavramının tanımını eksik bırakmıştır. Ünite 6’da gösterge bilim (Semiyoloji) şöyle tanımlanır: ‘Gösterge bilim, işaretlerin ve sinyallerin anlamlarını yani göstergeleri ve gösterge dizgelerini inceleyen bilim dalıdır… Gösterge bilim, yapıtın/görselin tanımlanması, sanatçının ve izleyicinin görme biçimleri ve iki görme biçimi arasındaki dinamik ilişki, etkileşim olarak tanımlanabilir.’
Rengin Temel Nitelikleri
- Bir rengin parlaklığını ve yoğunluğunu tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Saturation
- B-) Harmony
- C-) Hue
- D-) Nötr
- E-) Value
Açıklama: Ünite 6’da Renk başlığı altında Chevreul’ün rengin üç ana ögesi olarak Saflık (doygunluk), değer (parlaklık) ve renk tonunu (hue) tanımladığı belirtilmiştir. Soruda geçen ‘parlaklığını ve yoğunluğunu’ tanımlayan kavramlar sırasıyla Değer (Parlaklık) ve Saflık (Doygunluk/Chroma)’tur. Fiziksel Olarak Renk Algılaması başlığı altında ise Temel renk (Hue), Doygunluk (Saturasyon, chroma) ve Parlaklık (value) nitelikleri sıralanmıştır. Yoğunluk karşılığı ‘Doygunluk (Saturasyon, chroma)’dur. Parlaklık ise ‘value’ olarak geçmektedir. Dolayısıyla sorunun kastettiği iki kavram Doygunluk (yoğunluk/safiyet) ve Değer/Parlaklık’tır. Verilen seçenekler arasında tek bir terim istendiği varsayılırsa, yoğunluk ve saflık anlamında en uygun olanı Doygunluk’tur (veya chroma/saturasyon).
Rengin İşlevi
- Sanatta ve tasarımda görsel, kültürel, sembolik ve psikolojik özellikleriyle görsel manipülasyonlar yaratmaya, duygusal tepkiler oluşturmaya, anlamı ya da mesajı iletmeye yarayan bir araçtır. Yukardaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) ton
- B-) armoni
- Cevap C-) renk
- D-) form
- E-) kolaj
Açıklama: Sorunun tanımı, Ünite 6’da ‘Renk’ başlığı altında verilmiştir. Renk, görsel, kültürel, sembolik ve psikolojik özellikleriyle manipülasyonlar yaratmaya, duygusal tepkiler oluşturmaya ve mesajı iletmeye yarayan bir araçtır.
Renk Sistemleri
- Ana renkler karıştırma gerektirmez. Görsel olarak başka renklere parçalanamaz ya da tamamlayıcı parçalara indirgenemez. Ana renklerin her biri birbirinden farklıdır çünkü hiçbir ortak yanları yoktur. Yukarıdaki anlatıma örnek verilebilecek renk aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Turuncu
- B-) Beyaz
- C-) Mor
- D-) Yeşil
- Cevap E-) Sarı
Açıklama: Ünite 6’ya göre, ana renkler (sarı, kırmızı, mavi) diğer renklerin karışımıyla elde edilemeyen ve parçalanamayan renklerdir. Soruda ana renklerin temel özellikleri (karıştırılamama, başka renklere indirgenememe, birbirinden farklı olma) verilmiştir. Bu renklerden biri olan kırmızı (veya sarı veya mavi) ana renktir.
Renk ve Leke İlişkisi
- Yüzeyde oluşan, görülebilir ve hissedilebilir renk, doku, ton farklılaşması olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Konum
- Cevap B-) Leke
- C-) Espas
- D-) Yön
- E-) Boşluk
Açıklama: Leke, yüzeyde oluşan, görülebilir ve hissedilebilir renk, doku, ton farklılaşması olarak tanımlanır. Lekeler, pürüzlü, dokulu, çizgisel, noktasal gibi çeşitli özellikler taşıyabilirler ve tasarımda görsel bir ağırlık oluştururlar.
Renk ve Sembolizm
- Düşüncenin rengi olarak kabul edilen ve kişiler için otorite ve sonsuzluk sembolü olan renk aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Lacivert
- B-) Kırmızı
- C-) Siyah
- D-) Yeşil
- E-) Mor
Açıklama: Ünite 6’da Renk konusu işlenirken, mavi rengin psikolojik olarak otorite ve sonsuzluk sembolü olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, genel renk algısı ve kültürel kullanımı başlıklarında renklerin kültürel ve psikolojik anlamları olduğu vurgulanır. Genel olarak, mavi renk kültürlerde güven, bilgelik ve otorite ile ilişkilendirilir. Ancak, metinlerde bu spesifik bilgiye doğrudan rastlanmadığından, en uygun cevabın, metinde bahsedilen temel renklerden birini seçmek olduğu varsayılır. CMYK sisteminin ana renklerinden olan Mavi (Cyan) veya Kırmızı (Magenta) seçenekleri güçlü adaylardır. Ancak, metinde maviye dair spesifik bir kültürel atıf varsa onu tercih etmeliyiz. Ünite 6’da mavi, gökkuşağının renklerinden biri olarak geçer, ancak otorite ve sonsuzluk sembolizmi kesin olarak belirtilmez. Fakat CMYK’nin ana renklerinden biri olan Mavi (Cyan) baskı sisteminde temel bir renktir ve genel kültürel algıda otoriteyi temsil edebilir. Verilen seçenekler arasında, temel renkler (sarı, kırmızı, mavi) güçlü adaylardır. Bu tür sorular genellikle ‘en baskın sembolik anlama sahip olan temel rengi’ sorar. Mavi, sıklıkla otorite ve güvenle ilişkilendirilir.
Renk ve Ton
- Tek bir rengin ton değerinin varyasyonlarına ne ad verilir?
- Cevap A-) Monokromatik renkler
- B-) Armoni
- C-) Ana renkler
- D-) İkincil renkler
- E-) Doğal renkler
Açıklama: Ünite 6’da renk konusunun işlenişinde, Monokromatik renkler, tek bir rengin ton değerinin varyasyonları olarak tanımlanır. Ton ise, rengin ışıktan gölgeye geçişine göre aldığı değerdir ve bu varyasyonlar, bir rengin farklı açıklık/koyuluk derecelerini ifade eder.
Renk Çemberi
- Yeşil rengin kontrastı (zıttı) olan renk aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Turuncu
- B-) Mavi
- Cevap C-) Kırmızı
- D-) Sarı
- E-) Mor
Açıklama: Ünite 6’da renk çemberinde renklerin tamamlayıcılarının zıt renkler olduğu belirtilmiştir. Yeşil rengin ara renk olduğu varsayılırsa, ana renkler Kırmızı, Sarı, Mavi’dir. Tamamlayıcı renkler (zıtları) genel olarak renk çemberinde karşılıklı duranlardır. Metinde yeşil ara rengi için kontrast renk (zıt) olarak kırmızı-turuncu, sarı-yeşil, mavi-yeşil gibi ikili gruplar verilmiştir. Ancak, ana renklerin zıtlarına bakıldığında: Kırmızı’nın zıttı (yeşil-turuncu arasına düşen) civit mavisi/mavi-yeşildir (tamamlayıcı olarak yeşilin zıttı kırmızı-mor/kırmızı-turuncu değildir, tamamlayıcı renk çemberde zıttı olandır). Renk çemberinde yeşilin zıttı kırmızı-mor (veya magenta) civarındadır. Verilen seçenekler arasında, kırmızı ve yeşil zıt olarak kabul edilen temel/ana renk çiftlerinden biridir. Metinde yeşilin karşısındaki renkler arasında ‘kırmızı-mor’ geçmektedir. Verilen şıklar arasında Kırmızı (C) en yakın zıt/tamamlayıcı çifttir (Kırmızı-Yeşil temel zıtlık olarak kabul edilir).
Renklerin Ana ve Ara Tonları
- Aşağıdakilerden hangisi beyaz ışığı meydana getiren yedi renkten biri değildir? (2 kez soruldu)
- A-) Kırmızı
- B-) Turuncu
- C-) Lacivert
- Cevap D-) Kahve rengi
- E-) Yeşil
Açıklama: Beyaz ışığı (veya genel olarak tüm renkleri) oluşturan ana renkler kırmızı, sarı ve mavidir (fiziki renkte ana renkler prizmadan kırılan güneş ışığında görülen yedi ana renktir). Metinde, ana renkler; sarı, kırmızı ve mavi olarak belirtilmiş ve bu üç rengin karışımıyla diğer renklerin oluştuğu ifade edilmiştir. Turuncu bir ara renktir (kırmızı-turuncu veya sarı-turuncu karışımıyla oluşur).
Sulu Boya Tekniği
- Genellikle boya kullanımında beyaz renk kullanımı yerine rengin su ile inceltilmiş hâli kullanılarak değerler oluşturulur ve beyaz ya da parlaklık etkisi için kâğıdın kendi rengi kullanılır. Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) Guaj
- B-) Yağlı
- C-) Akrilik
- Cevap D-) Sulu
- E-) Kurşun
Açıklama: Verilen tanım, sulu boya tekniğini açıklar. Ünite 6’da ‘Sulu Boya’ anlatılırken, “Sulu boya da guaj boya gibi su bazlı bir boya türüdür. Sulu boyada renkleri berrak bir hâlde pıhtılaşmadan kullanabilmek önemlidir.” ve “…kâğıt üzerine anlık, tesadüfi lekelerle çalışılabilen bu boya parlak bir özelliğe de sahiptir.” denilmektedir. Sulu boyada, opak (kapatıcı) boyaların aksine kâğıdın beyazlığı (parlaklığı) değeri belirler.
Ünite 7
Altın Oran
- Bir uzunluğun eşit olmayan şekilde ikiye bölünmesi sonucunda küçük parçaların büyük parçaya oranının, büyük parçanın bütüne oranına eşit olmasına —- denir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamalar? (2 kez soruldu)
- A-) düzlem
- B-) renk
- C-) form
- D-) oran-orantı
- Cevap E-) altın oran
Açıklama: Altın oran, bir uzunluğun eşit olmayan şekilde ikiye bölünmesi sonucunda küçük parçaların büyük parçaya oranının, büyük parçanın bütüne oranına eşit olmasıdır. Bu oran, matematiksel bir ilişkiyi ifade eder. (Ünite 7, Oran/Orantı başlığı)
Bellek Süreçleri
- Bellek, bilgileri almak, depolamak, saklamak ve daha sonra kullanmak için aktif hâle geçen süreci ifade eder. Kendra’ya (2020) göre, bellekte yer alan üç ana süreç vardır. Yukarıdaki bilgiye göre, bellekte yer alan üç ana süreç aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
- A-) Kodlama, Depolama ve Hafıza
- B-) Kodlama, Sürekli düşünme ve Geri Alma
- C-) Kodlama, Kaybetme ve Geri Alma
- D-) Unutma, Depolama ve Geri Alma
- Cevap E-) Kodlama, Depolama ve Geri Alma
Açıklama: Ünite 7’de Bellek başlığı altında, Kendra’ya (2020) göre belleğin üç ana sürecinin ‘Kodlama, Depolama ve Geri Alma’ olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu üç süreç, bilginin alınıp saklanması ve daha sonra kullanıma sunulması aşamalarını kapsar.
Bütünlük İlkeleri
- Aşağıdakilerden hangisi görsel tasarımda bütünlüğü sağlayan ilkelerden biri değildir? (4 kez soruldu)
- A-) Devamlılık
- B-) Tekrar
- Cevap C-) Bakış açısı
- D-) Yakınlık
- E-) Hizalama ve boşluklar
Açıklama: Ünite 7’de Görsel Bütünlük ilkeleri ‘yakınlık, tekrar, devamlılık, hizalama, boşluklar’ olarak sıralanmıştır. Bu ilkelerden biri olmadığı sorulmaktadır. Seçenekler verilmediği için, metinde geçen bu beş ilke dışındaki bir kavram (örneğin: kontur, zıtlık, vb.) olmalıdır. Ancak, eğer bu beş ilke şıklarda yer alsaydı, listede olmayan bir ilke doğru cevap olacaktı. Sorudaki ilkelere bakıldığında, bu beş ilke bütünlüğü sağlayan temel ilkelerdir. Eğer şıklarda ‘Ritim’ veya ‘Vurgu’ gibi bir ilke olsaydı, bunlar bütünlüğü sağlayan Gestalt ilkeleri (Ritim, Vurgu) arasında yer alsa da, doğrudan Bütünlük başlığı altında listelenen ilkeler (yakınlık, tekrar, devamlılık, hizalama, boşluk) arasında sayılmamaktadır. Bu nedenle, listede olmayan bir ilke (örneğin: Ritim) doğru cevap olacaktır.
Denge Çeşitleri
- Aşağıdakilerden hangisi simetrik denge’nin örneklerinden biridir? (3 kez soruldu)
- A-) Deniz mercanları
- B-) Üzüm salkımı
- C-) Ağaç dalları
- D-) Bulut kümeleri
- Cevap E-) İnsan yüzü
Açıklama: Ünite 7’de Denge başlığı altında üç tür dengeden bahsedilmiştir: simetrik denge, asimetrik denge ve radyal denge. Simetrik denge, ‘ortasından geçtiğini varsaydığımız izafi bir çizginin sağının soluna eşit biçimsel elemanlarla düzenlenmesidir. Genellikle durağan ve hareketsiz bir denge sağlar’ şeklinde tanımlanmıştır. Soruda verilen metinde ise ‘yazı tasarımı ve tipografide çokça kullanılan bir de “optik denge” vardır. Harfler arası boşluklar, satır boşlukları bu optik dengeye göre hazırlanır ve düzenlenir’ ifadesi geçmektedir. Ancak şıklar olmadığı için, genel olarak simetrik dengeyi tanımlayan ‘durağan ve hareketsiz denge’yi esas almalıyız. Optik denge de simetri ekseninde çalışır. Verilen metinde doğrudan simetrik denge örneği verilmemiş olsa da, simetrik dengenin temel tanımı, bir çizgiye göre eşit ağırlık ve düzen sağlamaktır. Verilen örnekler tipografi ve harf boşlukları üzerinden optik dengeyi işaret ederken, genel simetri durağan denge sağlar. Simetrik denge, kendi tanımı gereği durağan ve hareketsizdir.
Denge İlkesi
- Serbest gelişmiş eğilimlere benzeyen taşlarda, bulutlarda, yapraklarda görülen, canlı organizmalarda bulunan şekiller e olarak adlandırılır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) geometrik şekiller
- B-) ima edilen şekil
- C-) izomorfik şekiller
- Cevap D-) biyomorfik ya da organik
- E-) soyut şekiller
Açıklama: Ünite 7’de denge ilkesi anlatılırken, evrenin ve doğanın dengesinde varlık bulduğu, simetrik, asimetrik ve radyal dengenin olduğu belirtilir. Sorudaki cümle ‘…evrende ve doğada her şey bir denge içerisinde varlık bulur.’ bağlamındadır ve doğal elemanların (taşlar, bulutlar, yapraklar) dengeli yapısı radyal denge ile ilişkilendirilebilir. Ancak, verilen metinlerde (Ünite 7, Denge başlığı), bu tür doğal formların ‘radyal denge’ biçiminin bir parçası olabileceği ima edilmektedir. Daha spesifik olarak, radyal denge, Art Nouveau’da sıkça görülen bir denge biçimi olarak tanımlanır. Sorudaki ‘doğal gelişim’ ve ‘canlı organizmalar’ ifadesi, Ünite 6’da doğal dokuların (kaya, toprak, yaprak) tanımlandığı yerdeki bağlama daha yakındır. Ünite 7’de radyal denge, dairesel (radyal) bir biçimde içten dışa yerleştirmeyi ifade eder ve Art Nouveau’da görüldüğü söylenir. Doğadaki organizasyonlar bağlamında ‘radyal denge’ en uygun kavramdır.
Doku ve Dokusal Varyasyonlar
- Çizgi, renk, motifler gibi görsel unsurların tasarıma kazandırdığı değer içerisinde yön, zıtlık, lekesel zenginlik, espas gibi görsel tasarım elemanlarının değişikliğiyle ortaya konulan her türlü zıtlık —–. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) renk
- B-) figür
- Cevap C-) hareket
- D-) boyut
- E-) pafta
Açıklama: Ünite 7’de, ‘Doku ve Dokusal Varyasyonlar’ başlığı altında dokunun; pürüzler, yumuşaklık, sertlik gibi özellikleriyle bir nesnenin yüzeyini tanımladığı belirtilir. Ancak bu soruda, tasarımda kullanılan elemanların (çizgi, renk, espas vb.) değişikliğiyle ortaya konan zıtlıklar sorulmaktadır. Ünite 7’deki ‘Görsel Tasarımda Denge, Ritim ve Hareket’ başlığı altında, ‘Hareket’ bölümünde, ‘Sanat, tasarım ve süslemede hareket olgusu zıtlıkların temeliyle ilişkilidir.’ denmekte ve zıtlıkların hareketi sağladığı belirtilmektedir. Ancak sorunun yapısı ‘zıtlık’ kavramını boşluğa yerleştirmeyi gerektirir ve bu zıtlıklar genellikle ritim ve hareketle ilişkilidir. Ünite 5’te ‘Doku’ başlığı altında dokusal zenginliğin varyasyonlarla sağlanabileceği ima edilse de, sorunun ifadesi ‘hareket’ ve ‘zıtlık’ kavramlarını birleştirerek en iyi tasarım ilkesi/ögesi olarak ‘Hareket’in kendisini veya bununla ilgili bir kavramı işaret eder. Fakat verilen seçenekler arasında en uygunu, tasarım ilkelerinin birbiriyle zıtlık oluşturarak dinamizm yaratmasıdır. Fakat sorudaki ‘zıtlık’ kelimesi, tasarım ilkelerinin organizasyonunda hareket ile dinamizm yaratma bağlamında en güçlü karşılığı bulur. Ünite 7’de ‘Hareket’ bölümü, zıtlıkların temel olduğunu belirtir. Ancak cümlenin yapısı, zıtlıkların kendisinin bir ilke olarak tanımlanmasını gerektirir. Boşluğa en uygun terim, ‘Hareket’ veya bu zıtlıkların yarattığı ‘Dinamizm’ ile ilgili bir kavram olmalıdır. Metinlerde zıtlıkların temel olduğu belirtilen ilke ‘Hareket’ ile doğrudan ilişkilidir. Ancak sorunun yapısına göre, farklı görsel ögelerin birbirine göre konumlanmasıyla oluşan algısal zıtlıklar genellikle ‘Kontrast’ (Çatışma) ile ilgilidir, bu da Hiyerarşi ile ilişkilidir (Ünite 7). Sorunun metnine en yakın olan kavram, kontrastın bir yansıması olarak oluşan ‘Hareket’ veya ‘Dinamizm’dir. Fakat, bu tür zıtlıklar bir bütün oluşturma çabasında, yani Bütünlük (Ünite 7) veya Hiyerarşi (Ünite 7) içinde de ele alınabilir. Tekrar incelendiğinde, Ünite 7’de ‘Doku ve Dokusal Varyasyonlar’ bölümü, dokusal zenginliğin kontrast yaratabileceğini belirtir. Ancak, ‘zıtlık’ kavramı daha çok ‘Hareket’ ve ‘Kontrast’ ile ilişkilidir. Cümle yapısı, tasarım ilkelerinin organizasyonunda zıtlıkların yarattığı genel etkiyi soruyor gibi görünüyor. Eğer boşluğa Hiyerarşi veya Vurgu konulsa, cümlenin akışı bozulur. En genel ve temel zıtlık ilişkisini içeren ilke ‘Hareket’in zıtlıklarla ilişkisidir. Fakat sorunun en güçlü karşılığı, farklı ögelerin zıtlıklar üzerinden organizasyonudur ve bu da doğrudan ‘Kontrast’ ile ilgilidir. Ünite 7’deki Hiyerarşi başlığı altında Kontrast Hiyerarşisinden bahsedilmektedir. Ancak burada spesifik olarak bir ilke soruluyor. Tekrar metinlere bakıldığında, ‘Hareket’ bölümünde zıtlıkların hareketin temeli olduğu belirtilir. Bu zıtlıklar; kontrastlıklar, lekesel zenginlikler olabilir. Bu bağlamda, boşluğa konulabilecek en uygun ilke, görsel elemanlar arasındaki zıtlıkların yarattığı etkiyi ifade eden ‘Kontrast’ olmalıdır ki bu da Hiyerarşi (Ünite 7) ile de ilişkilidir. Ancak, burada sadece bir ilke aranıyorsa, zıtlıkların temel oluşturduğu ‘Hareket’ daha olasıdır. Verilen metinler arasında bu zıtlıkların bir ilke olarak adlandırıldığı en belirgin yer, Hiyerarşi başlığı altındaki Kontrast Hiyerarşisi’dir. Fakat cümlenin akışına göre en uygun ilke ‘Hareket’ (dinamik akış) veya ‘Kontrast’tır. Kontrast, Ünite 7’de Hiyerarşi başlığı altında bahsedilir ve görsel ayrımı sağlar.
Gestalt İlkeleri
- Bir şekli diğerinden ayırt etme yeteneğine ne ad verilir?
- A-) Görsel sıralı bellek
- Cevap B-) Görsel ayrımcılık
- C-) Görsel Hafıza
- D-) Görsel dil
- E-) Görsel kapatma
Açıklama: Bir şekli diğerinden ayırt etme yeteneği, Gestalt psikolojisinin temel ilkelerinden biri olan ‘Şekil-Zemin İlişkisi’ ile ilgilidir. Ünite 7’de, ‘Göz şekilleri ve figürleri birbirinden ayırırken fondan (zemin) da ayırmak ister’ şeklinde ifade edilmiştir. Bu, algıda temel bir ayrım yapma yeteneğidir.
Oran/Orantı ve Altın Oran
- Aşağıdakilerden hangisi mimari elemanların ölçülendirilmesinde ilk “Altın Oran” kullanılan mimari yapı örneklerinden biridir?
- A-) CN Kulesi
- Cevap B-) Parthenon tapınağı
- C-) La Sagrada Familia
- D-) Eyfel Kulesi
- E-) Sidney Opera Binası
Açıklama: Ünite 7’deki ‘Oran/Orantı’ başlığı altında, sanat ve tasarım tarihinde en çok kullanılan oranın ‘Altın Oran’ olduğu belirtilmiştir. Altın Oran’ın Antik Yunan’da ortaya konulduğu ve Parthenon tapınağının bu orana göre yapıldığı, parçalarla bütün arasındaki uyumu ifade eden en önemli yapılardan biri olduğu bilgisi verilmektedir.
Ritim ve Göz Hareketi
- Ritim organizasyonu içerisinde göz tersi bir yönde şaşırtılarak ritimden koparılıp yine mesaja yönlendirilebilir Etkileyici bir tasarımda göz, sadece —- noktası denilen noktaya takılarak, bu noktadan yola çıkmalı ve tüm tasarımı dolaşmalıdır. (2 kez soruldu)
- A-) tekrarlama
- Cevap B-) dizonans
- C-) kadans
- D-) performans
- E-) referans
Açıklama: Ünite 7’de Ritim başlığı altında, etkileyici bir tasarımda gözün, sadece ‘dizonans noktası’ denilen noktaya takılarak, bu noktadan yola çıkıp tüm tasarımı dolaşması gerektiği belirtilmiştir. Bu, ritim içerisinde gözün şaşırtılmasıyla gerçekleşebilir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Sadelik İlkesi
- Ünlü Alman mimar ve tasarımcı L. M. Rohe’un “Less is More (Az, daima çoktur)” sözü aşağıdaki Gestalt ilkelerinden hangisi içinde yer alır? (3 kez soruldu)
- A-) Benzerlik
- B-) Yakınlık
- C-) Simetri
- D-) Yön
- Cevap E-) Sadelik
Açıklama: L. M. Rohe’un ‘Less is More’ (Az, daima çoktur) sözü, Gestalt ilkelerinden ‘Sadelik’ ilkesini en iyi anlatan ifadedir. Metinde, ‘Alman Mimar L. M. Rohe’un bir sözü “Less is More (Az, daima çoktur)” Gestaltın yalınlık ilkesini çok iyi anlatır.’ ifadesiyle bu ilişki kurulmuştur.
Simetrik Denge
- Herhangi bir tasarım yüzeyinin (iki, üç boyutlu bir yüzey veya sanal ekran ya da arayüz tasarımında olduğu gibi) ortasından geçtiği varsayılan izafi bir çizginin sağının soluna eşit biçimsel elemanlarla düzenlenmesine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Espas
- B-) Noktasal Denge
- C-) Radyal
- D-) Dairesel Denge
- Cevap E-) Simetrik Denge
Açıklama: Ünite 7’de ‘Denge’ ilkesi altında, simetrik dengenin tanımı yapılırken, ‘Herhangi bir tasarım yüzeyinin ortasından geçtiğini varsaydığımız izafi bir çizginin sağının soluna eşit biçimsel elemanlarla düzenlenmesidir.’ ifadesi kullanılmıştır. Bu tanım, sorudaki boşluğu en doğru şekilde tamamlar.
Tasarım Hiyerarşisi Türleri
- Biçimsel büyüklük ve küçüklük ile kurgulanan hiyerarşidir. Tasarım yüzeyinde hedef kitlenin mesaja ulaşması ya da kompozisyonda aktif elemanların öne çıkarılması anlamında önem teşkil eder. Yukarıda tanımlanan hiyerarşi türü aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
- A-) Merkezi hiyerarşi
- B-) Tipografik hiyerarşi
- C-) Renksel hiyerarşi
- Cevap D-) Boyutsal hiyerarşi
- E-) Serbest hiyerarşi
Açıklama: Ünite 7’de Hiyerarşi başlığı altında üç tür hiyerarşik düzenlemeden bahsedilmiştir: Takip Hiyerarşisi, Merkezî Hiyerarşi ve Serbest Hiyerarşi. Soruda tanımlanan ‘Büyüklük ve küçüklük ile kurgulanan hiyerarşidir… aktif elemanların öne çıkarılması anlamında önem teşkil eder’ tanımı, Boyutsal Hiyerarşi ile ilgilidir. Boyutsal Hiyerarşi, ‘Büyüklük ve küçüklük ile kurgulanan hiyerarşidir. Tasarım yüzeyinde hedef kitlenin mesaja ulaşması ya da kompozisyonda aktif elemanların öne çıkarılması anlamında önem teşkil eder’ şeklinde tanımlanmıştır.
Tasarımda Hiyerarşi
- —- bir tasarım için oluşturulacak kompozisyonda birden fazla temel tasarım elemanı veya ilkesi organizasyonda yer alacaksa; tasarımcı mesajı en iyi şekilde ortaya koyacak sıralamayı belirlemekle sorumludur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- Cevap A-) Hiyerarşi
- B-) Denge
- C-) Hareket
- D-) Ritim
- E-) Boşluk (Espas)
Açıklama: Boş bırakılan yer, tasarımda hiyerarşinin önemini vurgulayan ‘Tasarım’ kelimesi ile tamamlanmalıdır. Ünite 7’de, hiyerarşi (Koram) bölümünden hemen önce gelen genel tasarım tanımında, ‘Bir tasarım için oluşturulacak kompozisyonda birden fazla temel tasarım elemanı veya ilkesi organizasyonda yer alacaksa tasarımcı mesajı en iyi şekilde ortaya koyacak sıralamayı belirlemekle sorumludur.’ ifadesi yer almaktadır. Bu ifade, hiyerarşinin temelini oluşturur. Dolayısıyla boş bırakılan yer, genel olarak ‘Tasarım’ (veya ‘Tasarımcı’) kavramını ifade etmelidir.
İlişkisel Ögeler: Konum
- Tasarımda mekânsal derinliği göstermenin bir yolu olan, nesnelerin ya da renk, çizgi boyut gibi ögelerin birbirine göre yerleştirmesiyle mekân algısı yaratan tasarımın ilişkisel ögesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Oran-orantı
- B-) Şekil
- C-) Espas
- Cevap D-) Konum
- E-) Hacim
Açıklama: Ünite 7’de Konum, ‘mekânda rengin, şeklin ya da boyutun birbirine göre düzenlenmesidir’ ve ‘Üç boyutlu derinlik yanılsamasını iki boyutlu yüzeylerde oluşturmak için sanatçılar ve tasarımcılar arka plan konumunu yaratır.’ şeklinde tanımlanmıştır. Bu, ögelerin birbirine göre yerleştirilerek mekân algısı yaratma ilkesini ifade eder. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Ünite 8
Artırılmış Gerçeklik
- Bilgisayar destekli verilerin görsel, işitsel, dokunsal, kokusal duyular ile bunları işleyen somatik sinir sistemi ile etkileşime girebilmesine olanak tanıyan deneyim türüne ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) 3 boyutlu görüntüleme
- B-) Mobil görüntüleme
- Cevap C-) Karma gerçeklik
- D-) Holografik görüntüleme
- E-) Bulut bilişim
Açıklama: Soru, fiziksel dünya ile dijital içeriğin etkileşimini ifade eden deneyim türünü sormaktadır. Ünite 8’de, Artırılmış Gerçeklik (AR) tanımında, ‘Artırılmış gerçeklik metinleri, görüntüleri veya videoları gerçek hayattaki nesnelerin üzerine akıllıca yerleştiren dijital bir teknolojiyi belirtir.’ ifadesi yer alır. Ayrıca, ‘Sanal gerçeklik ile Artırılmış gerçeklik arasındaki temel fark, gerçeğe görsel erişimdir… Artırılmış gerçeklik gerçek dünya ile deneyimi etkileşimli bir hâle getirmeyi hedefler.’ denilmektedir. Bu teknoloji, fiziksel dünyayı dijital ögelerle zenginleştirerek algı yanılsaması yaratır.
Boyut Algısı ve Tanımı
- —–, nesne, kişi ve mekânın yatay ve dikey eksende ölçüleri ve derinliğiyle ilgilenir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) Doğrusal algılama
- B-) Görünebilir algılama
- Cevap C-) Boyutsal algılama
- D-) Duyu algılaması
- E-) Derinlik algısı
Açıklama: Ünite 8’de ‘Boyut, İki Boyut, Üç Boyut ve Perspektif’ başlığı altında, ‘İnsan dünyayı ve çevresini üç boyutlu olarak algılar. Bu boyutlar genişlik, yükseklik ve derinliktir.’ denilmektedir. Derinlik algısı (depth perception) mesafe ile, Boyutsal algılama (dimensional perception) ise nesne, kişi ve mekânın yatay ve dikey eksende ölçüleri ve derinliğiyle ilgilenir. Sorudaki tanım ‘Boyutsal algılama’ (ing. dimensional perception) tanımına tam olarak uymaktadır.
Derinlik Algısı Yöntemleri
- Sağ ve sol göz için iki farklı görüntü sinyalinin aynı anda gösterilerek görselde derinlik yanılsamasının elde edildiği yönteme ne ad verilir? (4 kez soruldu)
- A-) Lomografi
- Cevap B-) Stereoskopik 3D
- C-) Agamograph
- D-) Lentiküler
- E-) Slit-scan
Açıklama: Ünite 8’de İki Boyutlu Yüzeylerde Algı Yanılsaması başlığı altında, ‘Stereoskopik 3D en basit düzeyde kullanıcılarına iki göz için farklı görüntü sinyallerinin gösterilmesiyle izlenilen görselin üç boyutlu şekilde algılanması olarak ifade edilebilir’ bilgisi mevcuttur. Soruda da sağ ve sol göz için farklı sinyallerin verilmesiyle derinlik yanılsaması elde edilen bu yöntemin adı sorulmaktadır.
Dijital Ölçü Birimleri
- Aşağıdakilerden hangisi bilgisayar monitörleri, dijital televizyon ekranları ya da benzeri ekran özelliği olan dijital cihazlardaki ekranların her boyutuna düşen nokta/kare, yani piksel sayısının karşılığı olan terimdir? (2 kez soruldu)
- A-) NFT
- B-) Podcast
- C-) Doygunluk
- D-) Monitör
- Cevap E-) Çözünürlük
Açıklama: Metinde, ‘Dijital Arayüz Ölçüleri’ başlığı altında, bilgisayar ortamında kullanılan ölçü birimlerinden bahsedilmektedir. ‘Piksel’, ‘inch’, ‘cm’, ‘mm’, ‘punto’, ‘pika’ gibi birimler belirtilmiştir. Piksel, dijital arayüzlerdeki en temel birimdir ve ekranlardaki her boyutun nokta/kare sayısının karşılığıdır.
Lentiküler Baskı Teknolojisi
- —–, baskı, lenslerin (3 boyutlu ekranlar için de kullanılan bir teknoloji), derinlik yanılsaması veya farklı açılardan bakıldığında değişme veya hareket etme yeteneği olan basılı görüntüler üretmek için kullanıldığı bir teknolojidir. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- Cevap A-) Lentiküler baskı
- B-) Sfumato tekniği
- C-) Eko solvent baskı
- D-) Serigrafi baskı
- E-) Chiaroscuro
Açıklama: Ünite 8’de ‘Üç Boyutlu Cam Boyama’ başlığının altındaki ‘Lentiküler Baskı’ tanımı, ‘lentiküler lenslerin, derinlik yanılsaması veya farklı açılardan bakıldığında değişme veya hareket etme yeteneği olan basılı görüntüler üretmek için kullanıldığı bir teknolojidir.’ şeklinde verilmiştir. Bu tanım, sorudaki boşluğu doğru bir şekilde tamamlamaktadır.
Merkezî Perspektif Kavramı
- Tren raylarının ortasında duran bir kişi rayların gidiş yönüne doğru baktığında rayların daralarak ufuk çizgisi üzerinde bir noktada birleştiğini görür. Yukarıda gerçekleşen olaya ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Kaçış noktası
- B-) Görüş noktası
- C-) Duruş noktası
- D-) Bakış noktası
- E-) Çizim noktası
Açıklama: Ünite 8’deki Perspektif başlığı altında, ‘Tren raylarının ortasında durup rayların gidiş yönüne doğru bakıldığında rayların daralarak ileride bir noktada birleştiği görülür. Bu birleşme noktası tam olarak ufuk çizgisi üzerinde olur ve bu noktaya “kaçış noktası” denir’ açıklaması bulunmaktadır. Sorudaki senaryo, merkezî perspektif çiziminin temelini oluşturan kaçış noktasının tanımına tam olarak uymaktadır.
Optik Sanat (Op-Art)
- Batı sanatının Rönesans’tan beri iki boyutlu resim düzlemi içerisinde vermeye çalıştığı üçüncü boyut etkisi soyut sanatta adıyla 1960’larda ortaya çıkmıştır. Yukaridaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- Cevap A-) Op-Art
- B-) Pop-Art
- C-) Fovizm
- D-) Fütürizm
- E-) Kübizm
Açıklama: Soruda, üçüncü boyut etkisinin soyut sanatta 1960’larda ortaya çıkan ve optik yanılsamalar yoluyla derinlik hissi yaratan bir akım tanımlanmaktadır. Metinde, ‘Üçüncü boyut etkisinin soyut sanatta çıkan en uç noktası olan Optik Sanat (Op-Art) 1960’larda ortaya çıkmıştır.’ şeklinde ifade edilmiştir.
Perspektif Türleri
- İnsan gözüne en yakın ve gerçekçi sonuçlar veren perspektif türü aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
- A-) Aksonometrik
- B-) Paralel
- C-) Kabine
- Cevap D-) Konik
- E-) Dimetrik
Açıklama: Ünite 8’de Perspektif başlığı altında, ‘İnsan gözüne en yakın ve gerçekçi sonuçlar veren perspektif türü merkezî (konik) perspektiftir’ ifadesi yer almaktadır. Merkezî perspektif, tek, çift veya üç kaçış noktalı çizim tekniklerini kapsar.
Perspektif Çizim Terimleri
- Bakış noktasında durup çizilecek cisme bakan kişinin gerçek bakış noktası (gözleri) hizasından geçtiği varsayılan yatay çizgiye ne ad verilir? (3 kez soruldu)
- A-) Kaçış noktası
- B-) Kuş bakışı
- Cevap C-) Ufuk çizgisi
- D-) Görünüş hattı
- E-) Solucan gözü
Açıklama: Ünite 8’de Perspektif bölümünde, ‘Perspektif çizim yapabilmek için durulan sabit noktaya “bakış noktası”, bu noktada durup çizilecek cisme bakan kişinin gerçek bakış noktası (gözleri) hizasından geçtiği varsayılan yatay çizgiye ise “ufuk çizgisi” denir’ ifadesi yer almaktadır. Bu yatay çizgi, gökyüzü ile yeryüzünün birleştiği noktayı temsil eder.
Vektör İllüstrasyonlar
- Matematiksel formüllerle tanımlanan, birçok farklı, özgün ve büyütülüp, küçültülebilir nesneden oluşan görüntülere ne ad verilir?
- A-) Dijital
- Cevap B-) Vektör
- C-) Piksel
- D-) Sayısal
- E-) Analog
Açıklama: Ünite 8’de ‘Vektör İllüstrasyonlar’ başlığı altında, vektör tabanlı görsellerin matematiksel formüllerle tanımlanan, büyütülebilir ve bozulmayan yapısı anlatılır. Metinde “Vektör illüstrasyonlar, genel bir tanımla sözel unsurların görsel olarak tanımlanması ya da yorumlanmasıdır. … Matematiksel olarak tanımlanmış dijital olarak kodlanmış biçimde sayısal bir sunuma olanak tanır.” ifadesi yer alır. Bu görseller, ölçeklenebilir ve yeniden üretilebilir dijital çizimlerdir.
Üç Boyutlu Algı
- Tasarımda 3 boyut kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A-) Bir nesne tasarımının, estetik ve yaratıcı boyutunun görselleştirilmesidir.
- B-) Bir tasarımın yüzey üzerindeki perspektif etkisidir.
- C-) Bir tasarımın yüzey üzerinde kapladığı alanın estetik boyutudur.
- Cevap D-) Bir nesnenin en, boy/yükseklik, derinlik ve hacminin algılanabilir olması durumudur.
- E-) Tasarımda bir nesnenin fonksiyonellik durumudur.
Açıklama: Tasarımda üç boyutlu algının temelini genişlik, yükseklik ve derinlik oluşturur. Kâğıt iki boyutludur ve üç boyutlu algı, perspektif, ışık-gölge gibi yöntemlerle elde edilen optik bir yanılsamadır. (Ünite 8, Sayfa 1: Boyut, İki Boyut, Üç Boyut ve Perspektif)
Üç Boyutlu Teknikler
- Kinetik sanat dallarında eserler veren İsrailli bir heykeltıraşın adını alan ve farklı açılardan bakıldığında değişen optik illüzyonlara dayalı üç boyutlu tasarım uygulama tekniğine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Agamograph
- B-) Lentiküler
- C-) Fovizm
- D-) De Stijl
- E-) Op-Art
Açıklama: Ünite 8’de Agamograph başlığı altında, ‘Agamograph, ona farklı açılardan baktığınızda değişen optik illüzyonlar yaratan bir sanat formu olarak ortaya çıkmıştır. Merceksi olarak da bilinir.’ bilgisi verilmiştir. Bu tanım, kinetik sanatla ilişkilendirilebilecek, açılı optik illüzyon yaratan teknikle örtüşmektedir. Lentiküler baskı da açılı görüntü sağlar ancak Agamograph özel olarak bir heykeltıraşın adıyla anılmıştır (Metinde İsrailli heykeltıraş adı geçmemekle birlikte, tanım Agamograph’a uyar).